[Review] Chúa Tể Những Chiếc Nhẫn | Giới thiệu, Cốt truyện, Giải thưởng

Câu chuyện liên quan đến các tộc người như Hobbit, Tiên, Người, Chú lùn, Pháp sư và Yêu tinh (được gọi là goblin trong The Hobbit), và tập trung vào Nhẫn Quyền năng được tạo ra bởi Chúa tể Bóng tối Sauron.

Bắt đầu từ những khởi đầu bình lặng tại Shire, câu chuyện trải dài khắp Trung Địa và theo sau diễn biến của Cuộc chiến Nhẫn. Câu chuyện chính được tiếp nối bởi sáu phần phụ lục cung cấp một lượng lớn tài liệu bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ, cũng như một bảng mục lục liệt kê mọi nhân vật, địa điểm, bài hát và thanh kiếm.

Cùng với các tác phẩm khác của Tolkien, Chúa tể những chiếc nhẫn đã trở thành đối tượng của những phân tích sâu rộng về chủ đề văn học và nguồn gốc. Mặc dù bản thân nó là một tác phẩm lớn, câu chuyện chỉ đơn thuần là chương cuối cùng của một chu kỳ thần thoại rộng lớn hơn, hay còn gọi là legendarium, mà Tolkien đã dày công xây dựng trong nhiều năm kể từ năm 1917.

Những ảnh hưởng lên tác phẩm ban đầu này, cũng như lên câu chuyện của Chúa tể những chiếc nhẫn, bao gồm ngữ văn học, thần thoại và tôn giáo, cũng như các tác phẩm giả tưởng trước đó và những trải nghiệm của Tolkien trong Thế chiến I.

Đến lượt mình, Chúa tể những chiếc nhẫn được coi là đã có tác động to lớn đến thể loại giả tưởng hiện đại, và tầm ảnh hưởng từ các tác phẩm của Tolkien lớn đến mức việc sử dụng các từ “Tolkienian” và “Tolkienesque” đã được ghi nhận trong Từ điển Tiếng Anh Oxford.

Sự phổ biến rộng rãi và bền bỉ của Chúa tể những chiếc nhẫn đã dẫn đến vô số tham chiếu trong văn hóa đại chúng, việc thành lập nhiều hội nhóm bởi những người hâm mộ tác phẩm của Tolkien, và một số lượng lớn sách về Tolkien cùng các tác phẩm của ông được xuất bản.

Chúa tể những chiếc nhẫn đã (và đang tiếp tục) truyền cảm hứng cho các truyện ngắn, trò chơi điện tử, tác phẩm nghệ thuật và âm nhạc. Nhiều bản chuyển thể từ các tác phẩm của Tolkien đã được thực hiện cho nhiều loại hình truyền thông.

Các bản chuyển thể của riêng Chúa tể những chiếc nhẫn đã được thực hiện cho đài phát thanh, sân khấu và điện ảnh. Việc phát hành bộ ba phim điện ảnh Chúa tể những chiếc nhẫn vào năm 2001–2003 đã tạo ra một làn sóng quan tâm mạnh mẽ đối với Chúa tể những chiếc nhẫn và các tác phẩm khác của Tolkien.

Câu chuyện tiền đề bắt đầu từ hàng ngàn năm trước các sự kiện trong sách, với sự trỗi dậy của nhân vật tiêu đề Chúa tể những chiếc nhẫn, Chúa tể Bóng tối Sauron, một thực thể thần thánh tà ác tái sinh sở hữu những quyền năng siêu nhiên to lớn và sau này trở thành kẻ cai trị vương quốc đáng sợ Mordor.

Vào cuối Kỷ thứ Nhất của Trung Địa, Sauron đã sống sót sau thất bại thảm khốc và sự xiềng xích dành cho chủ nhân của hắn, Chúa tể Bóng tối tối cao Morgoth (người trước đó được tính là một trong các Valar, những Quyền năng thiên thần của thế giới).

Trong Kỷ thứ Hai, Sauron đã âm mưu giành quyền thống trị Trung Địa. Dưới lốt “Annatar” hay Chúa tể của những Món quà, hắn đã hỗ trợ Celebrimbor và các thợ rèn Tiên khác của vùng Eregion trong việc rèn nên những chiếc Nhẫn Quyền năng ma thuật, thứ mang lại nhiều sức mạnh và hiệu ứng khác nhau cho người đeo.

Quan trọng nhất trong số này là Chín chiếc, Bảy chiếc và Ba chiếc (những chiếc mà hắn không hề chạm tới hay biết về chúng) được gọi là các Nhẫn Quyền năng hoặc Đại Nhẫn.

Tuy nhiên, sau đó hắn đã bí mật rèn một chiếc Đại Nhẫn của riêng mình, Nhẫn Chủ, thứ mà hắn dự định dùng để nô dịch những người đeo các Nhẫn Quyền năng khác. Kế hoạch này thất bại khi các Tiên nhận thức được sự hiện diện của hắn và tháo nhẫn của họ ra. Sauron sau đó đã phát động một cuộc chiến, trong đó hắn chiếm đoạt được mười sáu chiếc và phân phát chúng cho các lãnh chúa, vị vua của tộc Chú lùn và loài Người; những chiếc nhẫn này lần lượt được gọi là Bảy chiếc và Chín chiếc.

Các lãnh chúa Chú lùn tỏ ra quá kiên cường để bị nô dịch, mặc dù ham muốn tự nhiên của họ đối với sự giàu sang, đặc biệt là vàng, đã tăng lên; điều này gây ra nhiều xung đột hơn giữa họ và các chủng tộc khác, đồng thời nuôi dưỡng một lòng tham nguy hiểm. Những con người nhận Chín chiếc nhẫn đã dần bị tha hóa theo thời gian và cuối cùng trở thành Nazgûl, những tôi tớ đáng sợ nhất của Sauron.

Ba chiếc Nhẫn mà Sauron không chiếm được vẫn nằm trong tay của các Tiên (những người đã tự rèn chúng một cách độc lập). Cuộc chiến kết thúc khi những con người của vương quốc đảo Númenor giúp đỡ các Tiên đang bị bao vây, và lực lượng của Sauron thực tế đã bị tiêu diệt. Vào thời điểm này, hắn vẫn nắm giữ hầu hết Trung Địa, ngoại trừ các vùng duyên hải, Imladris (Rivendell) và Vịnh Lune.

Hơn 1500 năm sau, tin tức đến tai Vua của Númenor là Ar-Pharazôn rằng Sauron đã tự xưng tước hiệu “Vua của loài Người”. Điều này chọc giận Ar-Pharazôn và cho ông ta cơ hội để phô trương vinh quang cũng như sức mạnh của Númenor.

Ông tiến vào Trung Địa với lực lượng áp đảo đến mức quân đội của Sauron phải tháo chạy khi vừa nhìn thấy người Númenor. Bị thuộc hạ bỏ rơi, Sauron đầu hàng người Númenor và bị đưa về Númenor như một “tù nhân”. Sauron sau đó bắt đầu đầu độc tâm trí người Númenor để chống lại các Valar.

Bằng cách này, Sauron đã khởi động các sự kiện dẫn đến sự hủy diệt của Númenor. Hắn thực hiện điều đó bằng cách tha hóa tâm trí nhà Vua, nói với ông ta rằng sự bất tử của các Tiên sẽ thuộc về ông nếu ông đặt chân lên vùng đất Aman, Cõi Phúc lạc, nơi đặt vương quốc Valinor của các Valar.

Vì sợ cái chết, Ar-Pharazôn đã dẫn đầu một cuộc xâm lược Aman và Valinor với đội quân lớn nhất từng thấy kể từ cuối Kỷ thứ Nhất. Tuy nhiên, khi vừa đến Aman, ông và quân đội của mình đã bị chôn vùi bởi một trận lở đất, và họ sẽ ở đó cho đến Trận chiến Cuối cùng trong mạt thế luận của Tolkien. Manwë, Vua của Arda, đã cầu xin Eru Ilúvatar (Thượng đế), người đã mở một vực thẳm lớn trên biển, tiêu diệt Númenor và tách rời Vùng đất Bất diệt khỏi thế giới phàm trần.

Sự hủy diệt của Númenor đã phá hủy thân xác vật lý của Sauron và khả năng mang hình dáng đẹp đẽ của hắn, nhưng linh hồn hắn đã quay trở lại Mordor và mang một hình thái mới: đen tối, “nóng bỏng” và khủng khiếp.

Hơn 100 năm sau, hắn phát động một cuộc tấn công nhắm vào những người Númenor Trung kiên sống lưu vong (những người không tham gia chuyến viễn chinh của Ar-Pharazôn), những người đã chạy thoát được đến Trung Địa.

Tuy nhiên, những người lưu vong (dẫn đầu bởi Elendil và các con trai ông là Isildur và Anárion) đã có thời gian chuẩn bị, và sau khi thành lập Liên minh Cuối cùng giữa Tiên và Người với Vua Tiên Gil-galad, họ tiến đánh Mordor, đánh bại Sauron trên bình nguyên Dagorlad và vây hãm Barad-dûr, thời điểm mà Anárion tử trận.

Sau bảy năm vây hãm, chính Sauron cuối cùng bị buộc phải giao chiến tay đôi với các thủ lĩnh. Gil-galad và Elendil hy sinh trong cuộc chiến, và thanh kiếm Narsil của Elendil bị gãy dưới thân ông.

Tuy nhiên, thân xác của Sauron cũng bị khuất phục và bị giết, Isildur đã dùng mảnh gãy của chuôi kiếm Narsil cắt đứt Nhẫn Chủ khỏi tay Sauron, và ngay lúc đó linh hồn Sauron chạy trốn và hắn không xuất hiện lại trong một thiên niên kỷ. Isildur được khuyên nên tiêu diệt Nhẫn Chủ bằng cách duy nhất khả thi — ném nó vào núi lửa Mount Doom nơi nó được rèn ra — nhưng ông đã từ chối vì bị thu hút bởi vẻ đẹp của nó và giữ lại như một khoản bồi thường cho cái chết của cha và em trai mình (nợ máu).

Kỷ thứ Ba của Mặt trời bắt đầu từ đó. Hai năm sau, khi đang trên đường tới Rivendell, Isildur và các binh sĩ của mình bị phục kích bởi một nhóm Orc trong Thảm họa Cánh đồng Gladden. Trong khi gần như tất cả thuộc hạ đều bị giết, Isildur đã trốn thoát bằng cách đeo chiếc Nhẫn — thứ khiến người phàm trở nên vô hình.

Tuy nhiên, chiếc Nhẫn đã tuột khỏi ngón tay ông khi ông đang bơi trên dòng sông lớn Anduin; ông bị giết bởi tên của quân Orc và chiếc Nhẫn bị thất lạc trong hai thiên niên kỷ. Sau đó, nó được tìm thấy một cách tình cờ bởi một người thuộc tộc Stoor tên là Déagol.

Người thân và cũng là bạn của anh ta là Sméagol đã siết cổ anh để đoạt lấy chiếc Nhẫn và bị bà ngoại đuổi khỏi nhà. Hắn trốn vào dãy Núi Mờ Sương, nơi hắn dần tàn héo và trở thành một sinh vật nhớp nháp, đáng ghê tởm gọi là Gollum.

Trong The Hobbit, lấy bối cảnh 60 năm trước các sự kiện trong Chúa tể những chiếc nhẫn, Tolkien kể lại câu chuyện về việc tìm thấy chiếc Nhẫn dường như là tình cờ của một hobbit khác, Bilbo Baggins, người đã mang nó về nhà mình là Bag End. Xét về bên ngoài cốt truyện, câu chuyện trong The Hobbit được viết trước Chúa tể những chiếc nhẫn, và mãi về sau tác giả mới phát triển chiếc nhẫn phép thuật của Bilbo thành “Nhẫn Chủ”. Cả Bilbo và pháp sư Gandalf đều không biết vào thời điểm đó rằng chiếc nhẫn phép thuật của Bilbo chính là Nhẫn Chủ, được rèn bởi Chúa tể Bóng tối Sauron.

Chúa tể những chiếc nhẫn tiếp nối câu chuyện khoảng 60 năm sau khi kết thúc The Hobbit. Câu chuyện bắt đầu trong tập đầu tiên, Đoàn hộ nhẫn, khi Frodo Baggins, người thừa kế của Bilbo, sở hữu chiếc nhẫn phép thuật của Bilbo.

Người bạn cũ của Bilbo, Gandalf Áo Xám — người đã đưa Bilbo vào những cuộc phiêu lưu trong The Hobbit dẫn đến việc phát hiện ra chiếc Nhẫn — đã phát hiện ra rằng nó thực chất là Nhẫn Chủ, công cụ quyền lực của Sauron và là vật phẩm mà Chúa tể Bóng tối đã tìm kiếm trong phần lớn Kỷ thứ Ba, thứ đã tha hóa những người khác bằng ham muốn sở hữu nó và sức mạnh mà nó nắm giữ.

Sauron cử các Nazgûl nham hiểm dưới lốt những kỵ sĩ áo đen đến Shire, quê hương của Frodo, để tìm kiếm chiếc Nhẫn. Frodo trốn thoát với sự giúp đỡ của người làm vườn trung thành Samwise Gamgee và ba người bạn thân là Meriadoc Brandybuck, Peregrin Took và Fredegar Bolger.

Trong khi Fredegar đóng vai trò mồi nhử các Ma Nhẫn, Frodo và những người khác lên đường mang chiếc Nhẫn đến nơi trú ẩn của tộc Tiên tại Rivendell. Họ được hỗ trợ bởi nhân vật bí ẩn Tom Bombadil, người đã cứu họ khỏi Lão Liễu thụ và đón họ về để nghỉ ngơi, tiệc tùng và cho lời khuyên trong vài ngày.

Tại thị trấn Bree, nhóm của Frodo có thêm một người đàn ông tên là “Strider”, người được tiết lộ trong một bức thư mà Gandalf để lại tại quán trọ địa phương là Aragorn, người thừa kế ngai vàng của Gondor và Arnor, hai vương quốc lớn được thành lập bởi những người Númenor lưu vong. Aragorn dẫn dắt các Hobbit đến Rivendell theo yêu cầu của Gandalf. Tuy nhiên, Frodo đã bị thương nặng bởi thủ lĩnh của các Ma Nhẫn, dù sau đó anh đã bình phục dưới sự chăm sóc của lãnh chúa Elrond, một Bán Tiên.

Tại Rivendell, các Hobbit cũng biết được rằng lực lượng của Sauron chỉ có thể bị kháng cự nếu Aragorn chấp nhận quyền thừa kế và thực hiện một lời tiên tri cổ xưa bằng cách cầm thanh kiếm Andúril, thứ được rèn lại từ những mảnh vỡ của Narsil, thanh kiếm đã cắt đứt chiếc Nhẫn khỏi tay Sauron trong Kỷ thứ Hai.

Sự phản bội của Saruman, người từng đứng đầu Hội đồng Trắng và hiện đang liên minh với Sauron, cũng bị vạch trần. Một đại hội đồng với sự tham gia của đại diện các tộc chính ở Trung Địa gồm Tiên, Chú lùn và loài Người, do Elrond chủ trì, đã quyết định rằng hành động duy nhất có thể cứu Trung Địa là tiêu diệt chiếc Nhẫn bằng cách mang nó đến Mordor và ném vào Mount Doom, nơi nó được rèn ra.

Frodo tình nguyện thực hiện nhiệm vụ, và một “Đoàn hộ nhẫn” được thành lập để hỗ trợ anh — bao gồm Frodo, ba người bạn Hobbit, Gandalf, Aragorn, Boromir của Gondor, Gimli tộc Chú lùn và Legolas tộc Tiên.

Hành trình đưa họ đi qua các hầm mỏ của Moria, nơi họ bắt đầu bị theo dõi bởi sinh vật Gollum, kẻ mà Bilbo đã gặp trong các hang động Yêu tinh ở dãy Núi Mờ Sương nhiều năm trước. Gollum đã sở hữu chiếc Nhẫn rất lâu trước khi nó thuộc về Bilbo. Gandalf giải thích rằng Gollum thuộc về một tộc người “kiểu hobbit” trước khi hắn tìm thấy chiếc Nhẫn và bị nó tha hóa. Là nô lệ cho sức mạnh tà ác của chiếc Nhẫn, Gollum tuyệt vọng tìm cách giành lại “Báu vật” của mình.

Khi họ tiến qua hầm mỏ, Pippin vô tình để lộ sự hiện diện của nhóm và họ bị tấn công bởi các sinh vật của Sauron. Gandalf chiến đấu với một con quỷ cổ đại, Balrog, và rơi xuống một vực sâu, dường như đã tử nạn. Thoát khỏi Moria, Đoàn hộ nhẫn, giờ do Aragorn dẫn dắt, tiến đến vương quốc Tiên Lothlórien.

Tại đây, Bà Galadriel đã cho Frodo và Sam thấy những viễn cảnh về quá khứ, hiện tại và tương lai. Frodo cũng nhìn thấy Con mắt của Sauron, một biểu hiện siêu hình của chính Sauron, và Galadriel cũng bị chiếc Nhẫn cám dỗ.

Đến cuối tập đầu tiên, sau khi Đoàn hộ nhẫn di chuyển dọc theo dòng sông lớn Anduin, Frodo quyết định tự mình tiếp tục hành trình đến Mordor, phần lớn là do ảnh hưởng ngày càng tăng của chiếc Nhẫn lên Boromir; tuy nhiên, Sam trung thành đã khăng khăng đi cùng anh.

Trong tập thứ hai, Hai tòa tháp, một cốt truyện song song chi tiết về những chiến tích của các thành viên còn lại trong Đoàn hộ nhẫn khi họ hỗ trợ vương quốc Rohan trong cuộc chiến chống lại thế lực tà ác mới nổi của Saruman, thủ lĩnh của Hội Pháp sư, kẻ muốn chiếm chiếc Nhẫn cho riêng mình.

Ở phần đầu tập này, Đoàn hộ nhẫn tiếp tục bị phân tán; Merry và Pippin bị quân Orc của Sauron và Saruman bắt giữ, Boromir bị trọng thương khi bảo vệ họ, còn Aragorn và những người khác lên đường đuổi theo toán Orc. Ba người họ gặp lại Gandalf, người đã trở lại Trung Địa với tư cách là “Gandalf Áo Trắng”: họ biết được rằng ông đã giết chết con Balrog ở Moria, và mặc dù cuộc chiến đó cũng khiến ông tử nạn, nhưng sau đó ông đã được gửi trở lại và “tái sinh” trong một hình thái uy quyền hơn.

Gandalf, Aragorn, Legolas và Gimli giúp đánh bại quân đội của Saruman tại Trận Hornburg, trong khi chính Saruman bị dồn vào đường cùng bởi các Ent (Người Cây) và Huorn giống cây cối, cùng với Merry và Pippin, những người đã trốn thoát khỏi sự giam giữ, và hai nhóm được đoàn tụ.

Phần sau của tập phim kể về hành trình của Frodo và Sam trên đường đến Mount Doom. Họ đã bắt giữ và “thuần hóa” được Gollum, kẻ sau đó chỉ cho họ một con đường bí mật để vào Mordor (thay vì đi qua Cửa Đen), mặc dù phải đi qua vùng đất đáng sợ Minas Morgul. Ở cuối tập, Gollum đã phản bội Frodo bằng cách đưa anh đến chỗ con nhện khổng lồ Shelob, và dù sống sót, anh vẫn bị quân Orc bắt giữ.

Trong khi đó, Sauron phát động một cuộc tấn công quân sự tổng lực vào Trung Địa, với Vua Phù thủy (thủ lĩnh của các Ma Nhẫn) dẫn dắt một đạo quân kinh hoàng từ Minas Morgul tiến đánh Gondor trong Cuộc chiến Nhẫn.

Trong tập thứ ba, Nhà vua trở về, những cuộc phiêu lưu tiếp theo của Gandalf, Aragorn và những người đồng hành được kể lại, trong khi phần sau kể về Frodo và Sam. Đoàn hộ nhẫn đã hỗ trợ trong các trận chiến cuối cùng chống lại quân đội của Sauron, bao gồm cuộc vây hãm thành phố Minas Tirith ở Gondor và trận chiến sinh tử mang tính quyết định trước Cửa Đen của Mordor, nơi liên minh Gondor và Rohan chiến đấu tuyệt vọng chống lại quân đội của Sauron nhằm đánh lạc hướng hắn khỏi chiếc Nhẫn, với hy vọng kéo dài thời gian để Frodo tiêu diệt nó.

Sam cứu Frodo khỏi sự giam giữ. Sau nhiều gian khổ, cuối cùng họ cũng đến được Mount Doom với sự bám đuôi của Gollum. Tuy nhiên, sự cám dỗ của chiếc Nhẫn tỏ ra quá lớn đối với Frodo và anh đã tuyên bố nó thuộc về mình. Gollum lao vào tranh giành với anh và cắn đứt chiếc Nhẫn khỏi tay anh. Trong cơn điên cuồng vì chiến thắng, Gollum trượt chân rơi vào ngọn lửa của núi lửa, và chiếc Nhẫn bị tiêu diệt.

Cuối cùng, Sauron bị đánh bại và Aragorn lên ngôi vua. Tuy nhiên, mọi chuyện vẫn chưa kết thúc, vì Saruman đã trốn thoát và tàn phá Shire trước khi bị lật đổ. Cuối cùng, Frodo vẫn bị tổn thương về cả thể xác lẫn tinh thần nên đã cùng Bilbo đi về phía Tây, băng qua biển để đến Valinor, nơi anh có thể tìm thấy sự bình yên.

Theo dòng thời gian của Tolkien, các sự kiện trong câu chuyện xảy ra từ khi Bilbo thông báo về bữa tiệc sinh nhật của mình vào ngày 22 tháng 9 năm 3001, cho đến khi Sam trở lại Bag End vào ngày 6 tháng 10 năm 3021. Hầu hết các sự kiện chính diễn ra vào năm 3018 và 3019 của Kỷ thứ Ba (TA), với việc Frodo rời Bag End vào ngày 23 tháng 9 năm 3018 và chiếc Nhẫn bị tiêu diệt sáu tháng sau đó vào ngày 25 tháng 3 năm 3019.

Bilbo Baggins tổ chức sinh nhật và để lại Chiếc Nhẫn cho Frodo, người thừa kế của ông. Gandalf (một pháp sư) nghi ngờ đó là một Chiếc Nhẫn Quyền Lực; mười bảy năm sau, ông xác nhận đó là Chiếc Nhẫn Tối Thượng, bị Chúa Tể Hắc Ám Sauron đánh mất, và khuyên Frodo mang nó rời khỏi Shire.

Gandalf rời đi, hứa sẽ quay lại, nhưng không thực hiện được. Frodo lên đường đi bộ cùng người anh họ Pippin Took và người làm vườn Sam Gamgee. Họ bị các Kỵ Sĩ Đen truy đuổi, nhưng gặp một số Yêu Tinh, những người đã hát cho Elbereth nghe để xua đuổi các Kỵ Sĩ Đen. Các người Hobbit đi đường tắt để tránh đến Bến Phà Bucklebury, nơi họ gặp người bạn Merry Brandybuck. Merry và Pippin tiết lộ rằng họ biết về Chiếc Nhẫn và khăng khăng đòi tham gia cùng Frodo trong hành trình của cậu. Họ cố gắng thoát khỏi các Kỵ Sĩ Đen bằng cách đi xuyên qua Rừng Cổ.

Merry và Pippin bị Ông Lão Liễu Độc Ác giam giữ, nhưng được Tom Bombadil giải cứu. Rời khỏi nhà Tom, họ bị một Ma Mộ bắt giữ. Frodo, tỉnh dậy sau bùa chú của Ma Mộ, gọi Tom Bombadil, người đã giải thoát họ và tặng họ những thanh kiếm cổ từ kho báu của Ma Mộ.

Các người Hobbit đến làng Bree, nơi họ gặp Strider, một Kiểm Lâm. Chủ quán trọ đưa cho Frodo một lá thư cũ từ Gandalf, trong đó xác định Strider là một người bạn. Biết rằng các Kỵ Sĩ Đen sẽ cố gắng chiếm Chiếc Nhẫn, Strider hướng dẫn nhóm đến thánh địa Yêu Tinh Rivendell. Tại Đỉnh Gió, họ bị năm Kỵ Sĩ Đen tấn công. Thủ lĩnh của chúng làm Frodo bị thương bằng một lưỡi kiếm bị nguyền rủa. Strider đánh đuổi chúng và chữa trị cho Frodo bằng thảo dược Athelas. Họ được Yêu Tinh Glorfindel tham gia, người cưỡi ngựa cùng Frodo, lúc này đang bệnh nặng, về phía Rivendell. Các Kỵ Sĩ Đen truy đuổi Frodo vào Bến Cạn Bruinen, nơi chúng bị cuốn trôi bởi nước lũ được Elrond triệu hồi.

Frodo hồi phục tại Rivendell dưới sự chăm sóc của Elrond. Gandalf thông báo cho Frodo rằng các Kỵ Sĩ Đen là Nazgûl, những Người bị nô dịch bởi các Chiếc Nhẫn Quyền Lực để phục vụ Sauron.

Hội Đồng Elrond thảo luận về việc phải làm gì với Chiếc Nhẫn. Strider được tiết lộ là Aragorn, người thừa kế của Isildur, người đã cắt Chiếc Nhẫn khỏi tay Sauron trong Kỷ Nguyên thứ Hai, nhưng lại chiếm giữ nó cho riêng mình.

Chiếc Nhẫn bị mất khi Isildur bị giết; nó truyền đến Gollum rồi đến Bilbo. Gandalf báo cáo rằng pháp sư trưởng, Saruman, là một kẻ phản bội. Hội Đồng quyết định rằng Chiếc Nhẫn phải bị tiêu diệt trong ngọn lửa của Núi Định Mệnh ở Mordor, nơi nó được rèn.

Frodo tự mình nhận nhiệm vụ này. Elrond chọn những người đồng hành cho cậu: Sam, Merry, và Pippin; Gandalf; những người đàn ông Aragorn và Boromir, con trai của Quản Gia Gondor; Yêu Tinh Legolas; và Người Lùn Gimli, đại diện cho Các Dân Tộc Tự Do của Phương Tây. Sau một nỗ lực thất bại trong việc vượt qua Dãy Núi Sương Mù, Đoàn Hộ Nhẫn mạo hiểm đi qua Hầm Mỏ Moria.

Họ biết rằng Balin và những Người Lùn của ông, những người đã cố gắng giành lại Moria, đã bị Orc giết chết. Họ bị Orc và một Balrog, một quỷ lửa, tấn công. Gandalf đối đầu với Balrog: cả hai rơi xuống vực thẳm. Những người khác trốn thoát đến khu rừng Yêu Tinh Lothlórien, nơi Tiểu Thư Galadriel thử thách lòng trung thành của họ, và ban cho họ những món quà phép thuật.

Bà cho phép Frodo và Sam nhìn vào đài phun nước ban thị kiến của bà, Gương của Galadriel. Frodo dâng Chiếc Nhẫn cho bà: bà từ chối, biết rằng nó sẽ chế ngự bà. Chồng của Galadriel là Celeborn tặng Đoàn Hộ Nhẫn thuyền, áo choàng và lương khô. Họ đi thuyền xuôi Sông Anduin.

Tại Amon Hen, Boromir cố gắng lấy Chiếc Nhẫn, nhưng Frodo đeo Chiếc Nhẫn vào và biến mất. Frodo chọn vượt sông và đi một mình đến Mordor, nhưng Sam, đoán được ý định của cậu, đã chặn lại và đi cùng cậu.

Một nhóm Orc do Saruman và Sauron phái đến tấn công Đoàn Hộ Nhẫn. Boromir cố gắng bảo vệ Merry và Pippin khỏi Orc, nhưng chúng đã giết ông và bắt giữ hai người Hobbit. Aragorn, Gimli và Legolas quyết định truy đuổi Orc. Orc bị giết bởi Kỵ Sĩ Rohan, do Éomer dẫn đầu.

Các người Hobbit trốn thoát vào Rừng Fangorn, nơi họ kết bạn với Ent Treebeard. Aragorn, Gimli, và Legolas lần theo dấu vết của các người Hobbit đến Fangorn, nơi họ gặp Gandalf: ông giải thích rằng ông đã giết Balrog; ông cũng bị giết trong trận chiến, nhưng đã được gửi trở lại Trung Địa. Giờ đây ông là Gandalf Áo Trắng, thay thế Saruman làm thủ lĩnh các pháp sư.

Họ cưỡi ngựa đến Edoras, thủ đô của Rohan. Gandalf giải thoát Vua Théoden khỏi ảnh hưởng của gián điệp Gríma Wormtongue của Saruman. Théoden tập hợp quân đội của mình và cưỡi ngựa đến pháo đài Helm’s Deep; Gandalf rời đi để tìm sự giúp đỡ từ Treebeard. Các Ents phá hủy Isengard, thành trì của Saruman, và làm ngập lụt nó, nhốt pháp sư trong tháp Orthanc. Gandalf thuyết phục Treebeard gửi một đội quân Huorns đến giúp Théoden.

Ông mang một đội quân Kỵ Sĩ Rohan đến Helm’s Deep. Họ đánh bại Orc, những kẻ chạy trốn vào rừng Huorns và bị tiêu diệt. Gandalf, Théoden, Aragorn, Legolas, và Gimli cưỡi ngựa đến Isengard, nơi họ tìm thấy Merry và Pippin đang thư giãn giữa đống đổ nát. Gandalf cho Saruman cơ hội từ bỏ cái ác. Khi Saruman từ chối, Gandalf tước bỏ cấp bậc và hầu hết sức mạnh của ông ta.

Wormtongue ném một vật thể tròn cứng xuống để cố gắng giết Gandalf. Pippin nhặt nó lên; Gandalf nhanh chóng lấy nó, nhưng Pippin đã đánh cắp nó vào ban đêm. Đó là một Palantír, một viên đá nhìn xa mà Saruman đã dùng để nói chuyện với Sauron, và bị mắc bẫy. Sauron nhìn thấy Pippin, nhưng hiểu lầm hoàn cảnh. Gandalf cưỡi ngựa đến Minas Tirith, thành phố chính của Gondor, mang theo Pippin.

Frodo và Sam vật lộn vượt qua những ngọn đồi cằn cỗi của Emyn Muil. Họ nhận ra mình đang bị theo dõi; vào một đêm trăng sáng, họ bắt được Gollum, kẻ đã theo dõi họ từ Moria. Frodo bắt Gollum thề sẽ phục vụ mình, với tư cách là Người Mang Nhẫn, và yêu cầu hắn dẫn đường đến Mordor. Gollum dẫn họ qua Đầm Lầy Chết. Sam tình cờ nghe Gollum tranh cãi với bản ngã khác của mình, Sméagol, về việc có nên đánh cắp Chiếc Nhẫn hay không.

Cổng Đen của Mordor được canh gác quá cẩn mật, nên họ đi về phía nam qua Ithilien đến một con đèo bí mật mà Gollum biết. Họ bị bắt bởi những người kiểm lâm do Faramir, anh trai của Boromir, dẫn đầu và bị đưa đến pháo đài bí mật Henneth Annûn. Faramir chống lại sự cám dỗ muốn chiếm Chiếc Nhẫn và, bất tuân lệnh bắt giữ những người lạ, đã thả họ ra.

Gollum dẫn các hobbit đến con đèo, nhưng lại đưa họ vào hang ổ của con nhện khổng lồ Shelob trong các đường hầm của Cirith Ungol. Frodo giơ món quà của mình lên, Lọ Galadriel, chứa ánh sáng của ngôi sao Eärendil: nó đẩy Shelob lùi lại. Frodo cắt xuyên qua một mạng nhện khổng lồ bằng thanh kiếm Sting của mình. Shelob tấn công lần nữa, và Frodo gục ngã vì nọc độc của nó. Sam nhặt Sting và Lọ. Anh làm bị thương con quái vật.

Tin rằng Frodo đã chết, một Sam đau khổ đã lấy Chiếc Nhẫn để tiếp tục nhiệm vụ một mình. Orc bắt Frodo; Sam tình cờ nghe chúng nói rằng Frodo vẫn còn sống, và lên đường giải cứu anh.

Sauron gửi một đội quân lớn chống lại Gondor. Gandalf đến Minas Tirith để cảnh báo Denethor về cuộc tấn công, trong khi Théoden tập hợp các Kỵ sĩ Rohan để đến giúp Gondor. Minas Tirith bị bao vây; Chúa tể của Nazgûl sử dụng một chiếc búa công thành bị yểm bùa để phá hủy cổng thành.

Denethor, bị Sauron lừa dối, rơi vào tuyệt vọng. Ông tự thiêu sống trên giàn hỏa thiêu; Pippin và Gandalf giải cứu con trai ông, Faramir, khỏi số phận tương tự. Aragorn, cùng với Legolas, Gimli và các Kiểm lâm phương Bắc, đi theo Con Đường Người Chết để chiêu mộ Người Chết của Dunharrow, những kẻ phá lời thề sẽ không được yên nghỉ cho đến khi họ chiến đấu cho Vua Gondor. Aragorn giải phóng Đội quân Người Chết tấn công Cướp biển Umbar đang xâm lược miền nam Gondor.

Anh và những người đàn ông miền nam Gondor đi thuyền trên các con tàu của Cướp biển ngược dòng Anduin, đến Minas Tirith kịp thời để xoay chuyển cục diện trận chiến. Cháu gái của Théoden, Éowyn, người đã gia nhập quân đội trong lốt cải trang, giết chết Chúa tể của Nazgûl với sự giúp đỡ của Merry; cả hai đều bị thương. Gondor và Rohan đánh bại quân đội của Sauron trong Trận chiến Pelennor Fields, nhưng Théoden bị giết.

Aragorn tiến vào Minas Tirith và chữa lành cho những người bệnh. Anh dẫn một đội quân qua Ithilien đến Cổng Đen để đánh lạc hướng Sauron khỏi mối nguy hiểm thực sự của hắn. Tại Trận chiến Morannon, quân đội của anh bị áp đảo về số lượng.

Sam giải cứu Frodo khỏi tháp Cirith Ungol. Họ lên đường băng qua Mordor. Khi họ đến rìa Khe Nứt Định Mệnh, Frodo không thể cưỡng lại Chiếc Nhẫn được nữa: anh tuyên bố nó là của mình và đeo nó vào. Gollum xuất hiện trở lại.

Hắn cắn đứt ngón tay đeo Nhẫn của Frodo. Ăn mừng một cách điên cuồng, Gollum mất thăng bằng và rơi vào Lửa, mang theo Chiếc Nhẫn. Khi Chiếc Nhẫn bị phá hủy, Sauron mất đi sức mạnh của mình. Tất cả những gì hắn tạo ra sụp đổ, các Nazgûl bị tiêu diệt, Aragorn thắng Trận chiến Morannon, và Đại bàng giải cứu Frodo và Sam khỏi đống đổ nát của Núi Định Mệnh.

Aragorn được phong Vua, và cưới Arwen, con gái của Elrond. Théoden được chôn cất; Éomer được phong Vua Rohan. Em gái ông, Éowyn, đính hôn với Faramir, giờ là Quản gia của Gondor và Hoàng tử của Ithilien. Galadriel, Celeborn và Gandalf nói lời tạm biệt với Treebeard, và với Aragorn. Bốn hobbit trở về nhà, chỉ để thấy nó đã bị người của Saruman chiếm đóng.

Merry dấy lên một cuộc nổi dậy và quét sạch Shire. Saruman tiết lộ những tội ác mà Wormtongue đã gây ra, khiến Wormtongue quay lưng lại với Saruman và giết hắn ngay trước Bag End, nhà của Frodo. Wormtongue sau đó bị các cung thủ hobbit giết chết. Merry và Pippin được ca ngợi là anh hùng.

Sam cưới Rosie Cotton và sử dụng những món quà của mình để chữa lành Shire. Frodo, bị suy sụp vì nhiệm vụ, rời đi vài năm sau đó, dong buồm từ Bến Cảng Xám vượt Biển để tìm kiếm sự bình yên.

Các phụ lục mở rộng phác thảo thêm chi tiết về lịch sử, văn hóa, phả hệ và ngôn ngữ mà Tolkien đã tưởng tượng cho các dân tộc của Trung Địa. Với phong cách cổ điển, chúng cung cấp các chi tiết bối cảnh cho câu chuyện, với nhiều chi tiết cho những người hâm mộ Tolkien muốn biết thêm về các câu chuyện.

Ghi chú bổ sung:

• Gollum: Là một nhân vật phức tạp, nằm giữa ranh giới thiện – ác do sự tha hóa của Nhẫn Chủ.
• Balin & Dáin II: Dù không xuất hiện trực tiếp trong mạch truyện chính nhưng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử tộc Chú Lùn tại Moria và Erebor.

Jackson đã bắt đầu những cuộc thảo luận khái quát về việc tuyển diễn viên trong quá trình phát triển kịch bản với Miramax. Jackson, Walsh và Boyens đã lập một danh sách các diễn viên mong muốn, trong đó bao gồm Cate Blanchett cho vai Galadriel và Ian Holm cho vai Bilbo.

Khi phân vân liệu Patrick Stewart có phù hợp với vai Gandalf hay không, Philippa Boyens đã xem một đoạn băng ông diễn cùng Ian McKellen, để rồi sau đó đề xuất chính McKellen với Jackson. McKellen đã trở thành lựa chọn hàng đầu của Jackson cho vai Gandalf. Christopher Lee cũng đã gửi cho Jackson một bức ảnh ông mặc trang phục pháp sư với mong muốn được đóng vai Gandalf.

Miramax muốn một cái tên danh tiếng cho vai Gandalf và đề xuất Max von Sydow hoặc Paul Scofield; họ cũng muốn một ngôi sao người Mỹ nên đã nhắc đến Morgan Freeman. Khi New Line tiếp quản dự án, họ đề xuất Christopher Plummer hoặc Sean Connery cho vai này (cả hai đều từ chối). Khi von Sydow hỏi về vai diễn sau đó, người đại diện đã nói với ông rằng đoàn phim đang tìm kiếm một diễn viên người Anh.

Trong quá trình tuyển trạch, Jackson đã tìm kiếm các phương án dự phòng cho nhiều vai khác nhau, bao gồm Lucy Lawless và Nicole Kidman cho vai Galadriel; Anthony Hopkins hoặc Sylvester McCoy (người sau này được giao vai Radagast trong bộ ba phim The Hobbit) cho vai Bilbo; Paul Scofield, Jeremy Irons, Malcolm McDowell, hoặc Tim Curry cho vai Saruman.

Đối với vai Gandalf, họ đã xem xét Tom Baker, Tom Wilkinson, Sam Neill, Bernard Hill (người thay vào đó đã được giao vai Théoden), và Peter O’Toole.

Miramax và Jackson đã thảo luận về Daniel Day-Lewis cho vai Aragorn, khởi đầu cho những “đồn đoán hão huyền trên internet” rằng Day-Lewis đã được tiếp cận cho vai diễn này nhiều lần, mặc dù sau đó Jackson thực tế có hỏi về ông. Jackson ban đầu chọn Stuart Townsend, nhưng hãng phim cho rằng anh quá trẻ. Sau khi quá trình quay phim bắt đầu, Jackson đã đồng ý và quyết định tuyển lại diễn viên. Họ tiếp cận Viggo Mortensen, nhưng cũng nói chuyện với Russell Crowe (người trước đó đã thử vai Boromir) như một lựa chọn dự phòng.

Patrick McGoohan, lựa chọn hàng đầu của họ cho vai Denethor, tỏ ra “khá gắt gỏng” khi họ gặp mặt, nên thay vào đó họ đã xem xét Donald Sutherland cùng John Rhys-Davies, và cuối cùng giao vai cho John Noble. Rhys-Davies được chọn lại vào vai Gimli, thay thế cho các ứng viên Billy Connolly (người sau này đóng vai Dáin trong The Hobbit: The Battle of the Five Armies), Robert Trebor và Timothy Spall. Trong các cuộc thảo luận với Miramax, tên của Liam Neeson đã được nhắc đến cho vai Boromir, nhưng ông đã từ chối. New Line đề xuất Nicolas Cage, nhưng các nhà làm phim đã khước từ.

Dưới đây là danh sách các diễn viên lồng tiếng hoặc thủ vai các nhân vật trong phiên bản mở rộng (Extended Edition) của loạt phim.

• FOTR chỉ người chỉ làm việc trong phần Đoàn hộ nhẫn.
• TT chỉ người chỉ làm việc trong phần Hai tòa tháp.
• ROTK chỉ người chỉ được ghi danh biên tập trong phần Nhà vua trở về.

Chúa tể những chiếc nhẫn: Tập I – Tập II – Tập III

Chúa tể những chiếc nhẫn trong quan niệm ban đầu được dự định là phần tiếp theo của The Hobbit, cuốn truyện dành cho thiếu nhi của ông xuất bản năm 1937.

Sự phổ biến của The Hobbit đã dẫn đến những yêu cầu từ các nhà xuất bản về việc có thêm nhiều câu chuyện về tộc Hobbit và Yêu tinh (goblin), và vì vậy trong cùng năm đó, Tolkien bắt đầu viết tác phẩm mà sau này trở thành Chúa tể những chiếc nhẫn – tác phẩm không được hoàn thành cho đến 12 năm sau vào năm 1949, và không được xuất bản đầy đủ cho đến năm 1955, thời điểm Tolkien đã 63 tuổi.

Ban đầu Tolkien không có ý định viết phần tiếp theo cho The Hobbit, thay vào đó ông đã viết một vài câu chuyện thiếu nhi khác như Roverandom.

Với tư cách là tác phẩm chính của mình, Tolkien bắt đầu phác thảo lịch sử của Arda, kể những câu chuyện về các viên bảo ngọc Silmaril, và nhiều câu chuyện khác tạo nên bối cảnh rộng lớn cho Chúa tể những chiếc nhẫn và Kỷ thứ Ba.

Tolkien qua đời trước khi ông có thể hoàn thiện và tập hợp tất cả công trình này một cách gắn kết, nhưng con trai ông, Christopher Tolkien, đã biên tập di bản của cha mình, lấp đầy các khoảng trống và xuất bản vào năm 1977 dưới tên gọi The Silmarillion. Một số người viết tiểu sử về Tolkien coi The Silmarillion mới là “tác phẩm thực sự từ trái tim ông”, vì nó cung cấp bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ cho tác phẩm phổ biến hơn cũng như cho các ngôn ngữ nhân tạo của ông, và nó đã chiếm trọn phần lớn cuộc đời trưởng thành của Tolkien. Kết quả là Chúa tể những chiếc nhẫn trở thành chương cuối cùng trong kho tàng huyền thoại (legendarium) của Tolkien và đối với ông, nó là phần “lớn hơn nhiều, và tôi hy vọng cũng tỉ lệ thuận là phần hay nhất của toàn bộ chu kỳ”.

Được các nhà xuất bản thuyết phục, ông bắt đầu viết ‘một Hobbit mới’ vào tuần thứ ba của tháng 12 năm 1937.

Sau vài lần khởi đầu không thành công, câu chuyện về Nhẫn Chủ sớm lộ diện, và cuốn sách biến đổi từ một phần tiếp theo của The Hobbit trở thành một phần tiếp theo về mặt chủ đề cho tác phẩm Silmarillion chưa xuất bản.

Ý tưởng cho chương đầu tiên (Bữa tiệc đã được chờ đợi từ lâu) xuất hiện rất hoàn chỉnh, mặc dù lý do đằng sau sự biến mất của Bilbo, ý nghĩa của chiếc Nhẫn và tiêu đề Chúa tể những chiếc nhẫn mãi đến mùa xuân năm 1938 mới hình thành.

Ban đầu, ông định viết một câu chuyện khác, trong đó Bilbo đã tiêu xài hết kho báu của mình và đang tìm kiếm một chuyến phiêu lưu khác để kiếm thêm; tuy nhiên, ông nhớ lại chiếc nhẫn và quyền năng của nó nên đã quyết định viết về nó thay thế.

Ông bắt đầu với Bilbo là nhân vật chính nhưng quyết định rằng câu chuyện quá nghiêm túc để sử dụng chàng hobbit yêu đời này, vì vậy Tolkien tìm cách sử dụng một thành viên trong gia đình Bilbo.

Ông đã nghĩ đến việc sử dụng con trai của Bilbo, nhưng điều này nảy sinh một số câu hỏi khó khăn, chẳng hạn như nơi ở của vợ Bilbo và liệu ông có để con trai mình dấn thân vào nguy hiểm hay không. Do đó, ông tìm kiếm một nhân vật thay thế để mang chiếc nhẫn. Trong thần thoại Hy Lạp, chính cháu trai của anh hùng là người nhận được vật phẩm quyền năng, và thế là hobbit Frodo ra đời.

“Vì các Huyền thoại cao cả về thuở sơ khai được cho là nhìn nhận sự vật qua tâm trí tộc Tiên, nên câu chuyện tầm trung về Hobbit mang quan điểm thực tế của con người – và câu chuyện cuối cùng [Chúa tể những chiếc nhẫn] hòa quyện cả hai lại với nhau.” — Tolkien nói về lần lượt The Silmarillion, The Hobbit, và Chúa tể những chiếc nhẫn

Việc viết lách diễn ra chậm chạp do sự cầu toàn của Tolkien và tình trạng thiếu giấy trong thời chiến.

Công việc thường xuyên bị gián đoạn bởi nghĩa vụ của ông với tư cách là người chấm thi và các nhiệm vụ học thuật khác.

Câu đầu tiên của The Hobbit thực chất được viết trên một trang giấy trắng mà một sinh viên đã để lại trong bài thi mà Tolkien đang chấm — “Trong một cái hang dưới đất, có một hobbit sinh sống.” Ông dường như đã bỏ bẵng Chúa tể những chiếc nhẫn trong phần lớn năm 1943 và chỉ bắt đầu lại vào tháng 4 năm 1944.

Nỗ lực này được viết như một câu chuyện dài kỳ dành cho Christopher Tolkien và C.S. Lewis — người con trai sẽ được gửi các bản sao của các chương ngay khi chúng được viết trong khi anh đang phục vụ tại Châu Phi trong Lực lượng Không quân Hoàng gia. Ông đã tạo thêm một cú hích nữa vào năm 1946 và đưa một bản sao bản thảo cho các nhà xuất bản vào năm 1947.

Câu chuyện về cơ bản đã hoàn thành vào năm sau, nhưng Tolkien mãi đến năm 1949 mới hoàn thành việc chỉnh sửa các phần trước đó của tác phẩm.

Một cuộc tranh chấp với các nhà xuất bản của ông, Allen & Unwin, đã dẫn đến việc cuốn sách được chào mời cho HarperCollins vào năm 1950. Ông dự định xuất bản The Silmarillion (lúc bấy giờ phần lớn vẫn chưa được chỉnh sửa) cùng với Chúa tể những chiếc nhẫn, nhưng A&U không sẵn lòng làm điều này.

Sau khi đầu mối liên hệ của ông tại Collins là Milton Waldman bày tỏ niềm tin rằng bản thân Chúa tể những chiếc nhẫn “cần được cắt giảm khẩn cấp”, cuối cùng ông yêu cầu họ xuất bản cuốn sách vào năm 1952.

Họ đã không làm vậy, và thế là Tolkien viết thư cho Allen và Unwin, nói rằng: “Tôi sẽ vui lòng xem xét việc xuất bản bất kỳ phần nào của đống tài liệu này.”

Về việc xuất bản, phần lớn do tình trạng thiếu giấy sau chiến tranh, và cũng để giữ cho giá của tập đầu tiên ở mức thấp, cuốn sách được chia thành ba tập: Đoàn hộ nhẫn (Quyển I và II), Hai tòa tháp (Quyển III và IV), và Nhà vua trở về (Quyển V và VI cộng với 6 phần phụ lục).

Những sự chậm trễ trong việc hoàn thiện các phụ lục, bản đồ và đặc biệt là mục lục đã khiến chúng được xuất bản muộn hơn so với kỳ vọng ban đầu — lần lượt vào ngày 21 tháng 7 năm 1954, ngày 11 tháng 11 năm 1954 và ngày 20 tháng 10 năm 1955 tại Vương quốc Anh, và muộn hơn một chút tại Hoa Kỳ.

Tập Nhà vua trở về bị trì hoãn đặc biệt lâu. Hơn nữa, Tolkien không mấy thích thú với tiêu đề Nhà vua trở về, vì tin rằng nó đã làm lộ quá nhiều nội dung cốt truyện. Ban đầu ông đã đề xuất tên gọi Cuộc chiến Nhẫn, nhưng đã bị các nhà xuất bản bác bỏ.

Các cuốn sách được xuất bản theo thỏa thuận “chia sẻ lợi nhuận”, theo đó Tolkien sẽ không nhận được tiền tạm ứng hay tiền bản quyền cho đến khi doanh thu các cuốn sách đạt điểm hòa vốn, sau đó ông mới được hưởng một phần lớn lợi nhuận.

Một bảng mục lục cho toàn bộ bộ sách 3 tập ở cuối tập thứ ba đã được hứa hẹn trong tập đầu tiên. Tuy nhiên, việc biên soạn nó trong một khoảng thời gian hợp lý đã chứng minh là không khả thi.

Sau đó, vào năm 1966, bốn bảng mục lục (không phải do Tolkien biên soạn) đã được thêm vào tập Nhà vua trở về.

Bởi vì cách đóng sách ba tập được phân phối quá rộng rãi, tác phẩm thường được gọi là “bộ ba” (trilogy) Chúa tể những chiếc nhẫn. Trong một bức thư gửi W. H. Auden, chính Tolkien cũng đã sử dụng thuật ngữ “bộ ba” cho tác phẩm, mặc dù đôi khi ông coi điều này là không chính xác, vì nó được viết và hình thành như một cuốn sách duy nhất.

Tác phẩm cũng thường được gọi là một tiểu thuyết; tuy nhiên, Tolkien cũng phản đối thuật ngữ này vì ông coi nó là một “romance” (truyện lãng mạn – theo nghĩa một câu chuyện anh hùng ca).

Một bộ hộp 7 tập tại Anh năm 1999 (Ấn bản Thiên niên kỷ), sau đó được phát hành dưới dạng bìa mềm vào năm 2001, đã tuân theo cách chia sáu quyển do Tolkien soạn thảo, với phần Phụ lục từ cuối tập Nhà vua trở về được đóng thành một tập riêng.

Các chữ cái tên TOLKIEN xuất hiện trên gáy của bộ hộp bao gồm cả một đĩa CD. Để trùng với thời điểm ra mắt phim, một phiên bản mới của ấn bản phổ biến này đã được phát hành với các hình ảnh từ phim, chẳng hạn như:

• I – Frodo đang leo các bậc thang lên Bag End
• II – Aragorn và Arwen tại Rivendell
• III – Gandalf tại Moria
• IV – Một chiếc thuyền thiên nga từ Lothlórien
• V – Một Kỵ sĩ Đen từ phân cảnh “Chạy trốn đến bến lội”
• VI – Tòa tháp Cirith Ungol (mặc dù hình ảnh này xuất hiện trong nhiều sách quảng bá từ phần phim đầu tiên, nó đã không xuất hiện trong phim cho đến phần Nhà vua trở về)
• Phụ lục – Bàn tay của Frodo đang cầm Nhẫn Chủ

Tên riêng cho các quyển trong bộ này được quyết định sau khi tác giả qua đời, dựa trên sự kết hợp giữa các gợi ý mà Tolkien đã đưa ra lúc sinh thời và tiêu đề của các tập hiện có — cụ thể là:

• T Quyển I: Sự trở lại của Bóng tối (The Return of the Shadow)
• O Quyển II: Đoàn hộ nhẫn (The Fellowship of the Ring)
• L Quyển III: Sự phản bội của Isengard (The Treason of Isengard)
• K Quyển IV: Hành trình đến Mordor (The Journey to Mordor)
• I Quyển V: Cuộc chiến Nhẫn (The War of the Ring)
• E Quyển VI: Nhà vua trở về (The Return of the King)
• N Các phụ lục

Tên của toàn bộ tác phẩm thường được viết tắt thành “LotR”, “LOTR”, hoặc đơn giản là “LR” (chính Tolkien đã sử dụng L.R.), và ba tập là FR, FOTR hoặc FotR (The Fellowship of the Ring), TT hoặc TTT (The Two Towers), và RK, ROTK hoặc RotK (The Return of the King).

Lưu ý rằng các tiêu đề The Return of the Shadow, The Treason of Isengard và The War of the Ring đã được Christopher Tolkien sử dụng trong bộ sách Lịch sử Chúa tể những chiếc nhẫn (The History of The Lord of the Rings).

Ba phần của tác phẩm lần đầu tiên được xuất bản bởi Allen & Unwin vào năm 1954–1955, cách nhau vài tháng.

Kể từ đó, chúng đã được tái bản nhiều lần bởi nhiều nhà xuất bản khác nhau dưới dạng các bộ một, ba, sáu hoặc bảy tập. Hai bản in phổ biến nhất hiện nay là ISBN 0-618-34399-7 (một tập) và ISBN 0-618-34624-4 (bộ ba tập).

Vào đầu những năm 1960, Donald A. Wollheim, biên tập viên khoa học viễn tưởng của nhà xuất bản sách bìa mềm Ace Books, nhận ra rằng Chúa tể những chiếc nhẫn không được bảo hộ tại Hoa Kỳ theo luật bản quyền của Mỹ, vì ấn bản bìa cứng của Mỹ được đóng từ các trang in tại Vương quốc Anh với mục đích ban đầu là dành cho ấn bản Anh. Ace Books đã tiến hành xuất bản một ấn bản mà không được Tolkien cho phép và không trả tiền bản quyền cho ông. Tolkien đã phản đối điều này và nhanh chóng thông báo cho người hâm mộ về sự phản đối của mình.

Áp lực từ cộng đồng người hâm mộ lớn đến mức Ace Books phải thu hồi ấn bản của họ và thực hiện một khoản thanh toán mang tính tượng trưng cho Tolkien, thấp hơn nhiều so với những gì ông đáng được hưởng nếu xuất bản đúng quy cách. Tuy nhiên, khởi đầu không mấy suôn sẻ này đã bị lu mờ khi một ấn bản có bản quyền từ Ballantine Books theo sau và đạt được thành công thương mại vang dội.

Đến giữa những năm 1960, nhờ sự xuất hiện rộng rãi trước công chúng Mỹ, bộ sách đã trở thành một hiện tượng văn hóa thực sự. Cũng trong thời gian này, Tolkien đã tiến hành nhiều chỉnh sửa văn bản để tạo ra một phiên bản sách có bản quyền hợp lệ tại Mỹ. Phiên bản này sau đó được gọi là Ấn bản thứ hai của Chúa tể những chiếc nhẫn.

Bộ sách đã được dịch sang hàng chục ngôn ngữ khác nhau với mức độ thành công khác nhau. Tolkien, một chuyên gia về ngữ văn học, đã kiểm tra nhiều bản dịch trong số này và có những nhận xét phản ánh cả quá trình dịch thuật lẫn tác phẩm của ông.

Để hỗ trợ các dịch giả, Tolkien đã viết cuốn Hướng dẫn về các tên gọi trong Chúa tể những chiếc nhẫn. Vì Chúa tể những chiếc nhẫn được cho là bản dịch từ cuốn Sách Đỏ vùng Westmarch, các dịch giả có một sự tự do khác thường khi chuyển ngữ tác phẩm này. Điều này cho phép những bản dịch như “Elf” trở thành “Elb” trong tiếng Đức — từ “Elb” không mang hàm ý tinh nghịch như từ tương ứng trong tiếng Anh, do đó trung thành hơn với hình tượng mà Tolkien đã tạo ra.

Trái ngược với cách làm hiện đại thông thường, các tên gọi có ý nghĩa cụ thể trong phiên bản tiếng Anh sẽ được dịch để mang lại ý nghĩa tương tự trong ngôn ngữ đích: ví dụ, trong tiếng Đức, cái tên “Baggins” trở thành “Beutlin”, chứa từ Beutel có nghĩa là “chiếc túi” (bag).

Vào năm 1990, Recorded Books đã xuất bản một phiên bản âm thanh (audiobook) không cắt xén của bộ sách và thuê nam diễn viên người Anh Rob Inglis, người từng thủ vai chính trong một vở kịch độc diễn về The Hobbit, để đọc. Inglis trình bày chính xác từng chữ trong sách, sử dụng các giọng nói riêng biệt cho từng nhân vật và hát tất cả các bài hát.

Tolkien đã viết nhạc cho một số bài hát trong sách. Đối với những bài còn lại, Inglis cùng với đạo diễn Claudia Howard đã viết thêm nhạc bổ sung. Mã ISBN hiện tại là 1402516274.

Chúa tể những chiếc nhẫn bắt đầu như một cuộc khám phá cá nhân của Tolkien về những sở thích của ông trong ngữ văn học, tôn giáo (đặc biệt là Công giáo La Mã), truyện cổ tích, cũng như thần thoại Bắc Âu và Celtic; nhưng tác phẩm cũng chịu ảnh hưởng quan trọng từ những tác động trong thời gian ông phục vụ quân ngũ vào Thế chiến I. Tolkien đã chi tiết hóa thế giới sáng tạo của mình đến mức đáng kinh ngạc; ông tạo ra một hệ thống thần thoại hoàn chỉnh cho vùng đất Trung Địa, bao gồm gia phả nhân vật, ngôn ngữ, hệ thống chữ viết, lịch chương và lịch sử.

Một số tài liệu bổ trợ này được trình bày chi tiết trong các phần phụ lục của Chúa tể những chiếc nhẫn, và lịch sử thần thoại được dệt nên thành một cuốn sách đồ sộ theo phong cách Kinh thánh có tựa đề The Silmarillion.

Tuy nhiên, như ông tự thừa nhận một cách cởi mở, nhiều phần trong thế giới mà ông nhào nặn chịu ảnh hưởng từ các nguồn khác.

Ảnh hưởng lớn nhất của Tolkien trong việc tạo ra thế giới của mình là đức tin Công giáo và Kinh thánh.

Tolkien từng mô tả Chúa tể những chiếc nhẫn với một người bạn của ông, linh mục Dòng Tên người Anh Robert Murray, rằng đây là “một tác phẩm cơ bản mang tính tôn giáo và Công giáo; lúc đầu là vô thức, nhưng đã trở nên có ý thức trong quá trình chỉnh sửa.” Có nhiều chủ đề thần học nằm bên dưới mạch truyện bao gồm cuộc chiến giữa thiện và ác, sự chiến thắng của lòng khiêm nhường trước lòng kiêu hãnh, và sự vận động của ân điển.

Ngoài ra, bộ sử thi còn bao gồm các chủ đề kết hợp giữa cái chết và sự bất tử, lòng nhân từ và sự thương xót, sự phục sinh, ơn cứu độ, sự sám hối, tự hy sinh, ý chí tự do, công lý, tình đồng đội, quyền lực và sự chữa lành.

Thêm vào đó, lời cầu nguyện trong Kinh Lạy Cha “Và xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ, nhưng cứu chúng con cho khỏi sự dữ” được cho là luôn hiện hữu trong tâm trí Tolkien khi ông mô tả cuộc đấu tranh của Frodo chống lại sức mạnh của Nhẫn Chủ.

Các mô-típ tôn giáo phi Cơ đốc giáo cũng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến Trung Địa của Tolkien.

Tộc Ainur của ông, một chủng tộc thực thể thiên thần chịu trách nhiệm khái niệm hóa thế giới, bao gồm các Valar — hệ thống các “vị thần” chịu trách nhiệm duy trì mọi thứ từ bầu trời, biển cả đến giấc mơ và định mệnh — và những người phục tùng họ là các Maiar. Khái niệm về các Valar gợi nhớ đến thần thoại Hy Lạp và Bắc Âu, mặc dù các Ainur và bản thân thế giới đều là những tạo vật của một vị thần độc thần duy nhất — Ilúvatar hay Eru, “Đấng Duy Nhất”.

Vì các thực hành tôn giáo bên ngoài ở Trung Địa được tiết chế trong Chúa tể những chiếc nhẫn, thông tin rõ ràng về chúng chỉ được đưa ra trong các phiên bản khác nhau của tài liệu Silmarillion.

Tuy nhiên, vẫn còn những ám chỉ đến khía cạnh này trong hệ thống thần thoại của Tolkien, bao gồm “Kẻ thù lớn” (chủ nhân của Sauron) và “Elbereth, Nữ hoàng của các vì tinh tú” (lần lượt là Morgoth và Varda, hai trong số các Valar) trong văn bản chính, các “Quyền năng” (ám chỉ các Valar) trong Lời mở đầu, và “Đấng Duy Nhất” trong Phụ lục A.

Các yếu tố thần thoại phi Cơ đốc giáo khác có thể được nhìn thấy bao gồm những loài có tri giác không phải con người (Chú lùn, Tiên, Hobbit và Ent), một “Người Xanh” (Tom Bombadil), và các linh hồn hoặc bóng ma (Mộc tinh gò mộ, Những kẻ bội thề).

Thần thoại từ Bắc Âu có lẽ là những ảnh hưởng phi Cơ đốc giáo được biết đến nhiều nhất đối với Tolkien. Các tộc Tiên và Chú lùn của ông phần lớn dựa trên thần thoại Bắc Âu và các thần thoại Đức có liên quan.

Hình tượng Gandalf đặc biệt chịu ảnh hưởng bởi vị thần Odin của Đức trong hiện thân là “Kẻ hành khất”, một ông lão một mắt với bộ râu trắng dài, chiếc mũ rộng vành và một cây trượng; Tolkien đã khẳng định trong một bức thư năm 1946 rằng ông nghĩ về Gandalf như một “kẻ hành khất kiểu Odinic”.

Thần thoại Phần Lan và cụ thể hơn là sử thi quốc gia Phần Lan Kalevala cũng được Tolkien công nhận là có ảnh hưởng đến Trung Địa và một câu chuyện ông từng viết có tên The Story of Kullervo.

Tương tự như Chúa tể những chiếc nhẫn, sử thi Kalevala xoay quanh một vật phẩm ma thuật có quyền năng to lớn là Sampo, thứ mang lại vận may lớn cho chủ sở hữu nhưng bản chất thực sự của nó không bao giờ được làm rõ. Giống như Nhẫn Chủ, Sampo là mục tiêu tranh giành của các lực lượng thiện và ác, và cuối cùng bị mất đi khỏi thế giới khi nó bị phá hủy vào cuối câu chuyện.

Trong một sự tương đồng khác, nhân vật pháp sư Väinämöinen trong tác phẩm sau này cũng có nhiều nét giống với Gandalf về nguồn gốc bất tử và bản chất thông thái, và cả hai tác phẩm đều kết thúc bằng cảnh vị pháp sư tương ứng rời đi trên một con tàu đến những vùng đất nằm ngoài thế giới phàm trần. Tolkien cũng dựa trên tiếng Phần Lan để tạo ra ngôn ngữ của tộc Tiên là Quenya.

Ngoài ra, Chúa tể những chiếc nhẫn còn chịu ảnh hưởng then chốt bởi những trải nghiệm của Tolkien trong Thế chiến I và của con trai ông trong Thế chiến II. Diễn biến trung tâm của các cuốn sách — một cuộc chiến kết thúc một kỷ nguyên mang tính quyết định giữa thiện và ác — là sự kiện trọng tâm của nhiều nền thần thoại thế giới, đặc biệt là thần thoại Bắc Âu, nhưng nó cũng là một sự tham chiếu rõ ràng đến mô tả nổi tiếng về Thế chiến I, vốn thường được gọi là “cuộc chiến để kết thúc mọi cuộc chiến”.

Sau khi xuất bản Chúa tể những chiếc nhẫn, những ảnh hưởng này dẫn đến những đồn đoán rằng Nhẫn Chủ là một ẩn dụ cho bom nguyên tử.

Tuy nhiên, Tolkien liên tục khẳng định rằng các tác phẩm của ông không phải là ẩn dụ dưới bất kỳ hình thức nào. Dù vậy, có một chủ đề mạnh mẽ về sự tuyệt vọng trước kiểu chiến tranh cơ giới hóa mới mà chính Tolkien đã trải qua trong các chiến hào của Thế chiến I.

Việc phát triển một đội quân Orc được lai tạo đặc biệt và việc hủy hoại môi trường để phục vụ điều này cũng mang những âm hưởng hiện đại; và những tác động của chiếc Nhẫn đối với người sử dụng gợi lên văn học hiện đại về sự nghiện ngập nhiều như bất kỳ tài liệu nào về các cuộc hành trình lịch sử.

Tuy nhiên, Tolkien đã tuyên bố trong phần giới thiệu sách rằng ông không thích các phép ẩn dụ và câu chuyện này không phải là một phép ẩn dụ, và sẽ là thiếu trách nhiệm nếu bỏ qua những tuyên bố trực tiếp như vậy một cách nhẹ xách.

Tolkien đã hoàn thành phần lớn cuốn sách, bao gồm toàn bộ phần kết, trước khi những quả bom nguyên tử đầu tiên được thế giới biết đến tại Hiroshima và Nagasaki vào tháng 8 năm 1945.

Trong khi Tolkien phủ nhận mọi tham chiếu cụ thể về “hạt nhân” một cách hợp lý, rõ ràng là chiếc Nhẫn có khả năng áp dụng rộng rãi cho khái niệm Quyền lực Tuyệt đối và các tác động của nó, và cốt truyện dựa trên quan điểm rằng bất kỳ ai tìm cách giành lấy quyền lực thế gian tuyệt đối chắc chắn sẽ bị nó tha hóa.

Một số người cũng nói rằng có bằng chứng rõ ràng cho thấy một trong những ẩn ý chính của câu chuyện — sự qua đi của “Thời đại Hoàng kim” thần thoại — chịu ảnh hưởng không chỉ bởi truyền thuyết về Vua Arthur mà còn bởi những lo âu đương thời của Tolkien về sự xâm lấn ngày càng tăng của đô thị hóa và công nghiệp hóa vào lối sống và vùng nông thôn Anh “truyền thống”.

Bản thân khái niệm về “chiếc nhẫn quyền năng” cũng hiện diện trong tác phẩm Cộng hòa của Plato và trong câu chuyện về chiếc nhẫn của Gyges (một câu chuyện thường được so sánh với Sách Gióp).

Tuy nhiên, nhiều người tin rằng nguồn cảm hứng khả dĩ nhất của Tolkien là câu chuyện Bắc Âu về Sigurd the Volsung. Một số địa điểm và nhân vật được lấy cảm hứng từ tuổi thơ của Tolkien tại Sarehole (khi đó là một ngôi làng ở Worcestershire, nay là một phần của Birmingham) và thành phố Birmingham.

Khi quá trình quay phim bắt đầu vào tháng 10 năm 1999 (Jackson đã yêu cầu hoãn lại để thực hiện thêm kịch bản phân cảnh nhưng bị từ chối), ngân sách bắt đầu tăng lên.

Trong khi đang quay những cảnh đầu tiên (nhóm Hobbit trốn tránh Ma Nhẫn tại Woody End, lấy cảm hứng từ một bức tranh của John Howe và “cuộc chạm trán rùng rợn” trong phim của Bakshi), Jackson quyết định rằng ông cần một Aragorn già dặn hơn và đã thay thế Stuart Townsend: mặc dù họ cũng cân nhắc Russell Crowe và thậm chí là Jason Patric, nhưng họ muốn Viggo Mortensen và dù ông đã đồng ý, điều này vẫn làm ngân sách tăng vọt.

Jackson cũng liên tục thêm vào các cảnh quay kỹ xảo — ví dụ, ông đã thành công trong việc thuyết phục New Line giữ lại cảnh Thủy quái canh cổng (Watcher in the Water) — tất cả những điều này khiến ngân sách không ngừng leo thang.

Đến mức trong kỳ nghỉ lễ năm 2000, họ đã cân nhắc việc đình chỉ dự án nhưng thay vào đó đã quyết định yêu cầu thay đổi nhân sự, bao gồm nhà sản xuất Tim Sanders, giám sát kỹ xảo Mark Stetson (được thay thế bởi Jim Rygiel) và các cấp dưới của ông là Charlie McClellan và John Shells.

Quá trình quay phim tiếp tục với các cảnh của Gandalf. Mặc dù thông thường họ quay với hai đơn vị (unit), nhưng tại một số thời điểm cường độ cao, họ đã chia nhỏ ra tới bảy đơn vị.

Ngay cả như vậy, đến giữa chặng đường, họ vẫn bị chậm tiến độ — thời gian quay kéo dài từ 267 ngày ban đầu lên 274 ngày — một phần không nhỏ là do những biến cố thời tiết bao gồm các trận lũ lớn tràn qua Queenstown.

Một trận lở tuyết đã khiến Orlando Bloom, Sean Bean và quản lý sản xuất Bridgitte Yorke bị mắc kẹt tại một nhà nghỉ và phải đến địa điểm quay bằng trực thăng.

Cảnh cuối cùng được quay trong giai đoạn quay phim chính là cảnh Aragorn được chuẩn bị cho lễ đăng quang (cảnh này sau đó đã bị cắt bỏ).

Ý định ban đầu của đoàn làm phim là biên tập cả ba phần phim cùng một lúc. Họ đã theo đuổi lộ trình này cho đến khi tạo ra được các bản cắt thô cho cả ba tập và thậm chí đã có khoảng hai tháng biên tập song song phần một và phần hai, nhưng từ thời điểm đó trở đi, họ đã chuyển sang biên tập tuần tự từng phim.

Tại giai đoạn này, hãng New Line một lần nữa cho thấy tầm ảnh hưởng của mình khi trực tiếp kiểm tra ít nhất hai bản cắt và yêu cầu thời lượng phim phải dưới 2,5 giờ, “điều mà chúng tôi gần như đã lờ đi,” Jackson cho biết.

Shaye, người chia sẻ quyền quyết định bản cắt cuối cùng với Jackson, đã kiên quyết hơn trong vấn đề mở đầu phim khi yêu cầu Jackson phải đưa phần lời mở đầu (prologue) trở lại.

Phần lời mở đầu của Jackson không hoàn toàn theo đúng thông số của Shaye: nó dài hơn nhiều, và Shaye không muốn Galadriel là người dẫn chuyện, nhưng cuối cùng ông đã chấp thuận theo ý của Jackson.

Quá trình hậu kỳ cho mỗi phim đều bao gồm các cảnh quay bổ sung (pickups). Đối với phần Đoàn hộ nhẫn, quá trình này kéo dài khoảng sáu tuần, tập trung vào một số tư liệu xung quanh phần lời mở đầu cũng như một cái kết mới: theo kịch bản gốc, một tên Uruk đã trồi lên từ dưới nước để kéo Frodo và chiếc Nhẫn xuống và bị đánh bại trong một cao trào hành động truyền thống hơn.

Khoảng thời gian này, họ cũng hoàn thiện bản xem trước cho Liên hoan phim Cannes: bản này cũng được chiếu cho các nhà đầu tư nước ngoài và hãng Warner Brothers, giúp xua tan mọi lo ngại về dự án.

Sau thành công của Đoàn hộ nhẫn, họ đã dành một khoảng thời gian cho chiến dịch tranh giải thưởng trước khi bắt tay vào biên tập Hai tòa tháp.

Công việc này bị chồng chéo trong vài tháng đầu với việc thực hiện bản mở rộng (extended edition) của Đoàn hộ nhẫn. Chính trong giai đoạn này, dự án The Hobbit và một phần “tiền truyện của Chúa tể những chiếc nhẫn” đã được thảo luận giữa Jackson và nhà sản xuất điều hành Mark Ordesky.

New Line một lần nữa muốn có một đoạn mở đầu để tóm tắt lại phần một, và dù Jackson đã ghi hình, nhưng nội dung của phần dẫn chuyện này sau đó đã được chuyển xuống các phần sau của phim. Họ mong muốn phần này và Nhà vua trở về có thời lượng dưới ba giờ.

Cả ba bộ phim người đóng (được bổ sung kỹ xảo máy tính sâu rộng, ví dụ như trong các cảnh chiến đấu lớn sử dụng phần mềm “Massive”) đã được quay đồng thời. Jackson đã thực hiện tất cả các cảnh quay chính tại quê hương New Zealand của mình. Chúa tể những chiếc nhẫn: Đoàn hộ nhẫn ra mắt ngày 19 tháng 12 năm 2001.

Chúa tể những chiếc nhẫn: Hai tòa tháp ra mắt ngày 18 tháng 12 năm 2002. Cuối cùng, Chúa tể những chiếc nhẫn: Nhà vua trở về được phát hành toàn cầu vào ngày 17 tháng 12 năm 2003. Cả ba bộ phim đều giành được giải Hugo cho Trình diễn chính kịch xuất sắc nhất (dạng dài) trong các năm tương ứng.

Mặc dù một số người đã chỉ trích các bộ phim vì những thay đổi so với nguyên tác và tông giọng khác biệt rõ rệt so với tầm nhìn gốc của Tolkien, nhưng nhiều người khác lại ca ngợi chúng là những thành tựu đáng kinh ngạc. Peter Jackson đã bảo vệ những thay đổi của mình bằng cách tuyên bố rằng ông xem các bộ phim này chỉ đơn thuần là cách diễn giải của cá nhân mình.

Các bản chuyển thể của Peter Jackson đã thu về 17 giải Oscar (4 giải cho Đoàn hộ nhẫn, 2 giải cho Hai tòa tháp và 11 giải cho Nhà vua trở về). Nhà vua trở về đã thắng tất cả 11 hạng mục được đề cử, bao gồm cả Phim hay nhất—đây là bộ phim giả tưởng đầu tiên làm được điều này. Với tổng cộng 30 đề cử, bộ ba phim đã trở thành thương hiệu được đề cử nhiều nhất trong lịch sử Viện Hàn lâm, vượt qua 28 đề cử của loạt phim Bố già.

Việc “càn quét” giải Oscar của Nhà vua trở về được xem rộng rãi như một phần thưởng đại diện cho cả bộ ba phim. 11 giải Oscar của phim tại lễ trao giải năm 2004 đã san bằng kỷ lục về số giải thưởng nhiều nhất cho một bộ phim với Titanic và Ben-Hur (1959). Nó cũng phá vỡ kỷ lục “thắng sạch” trước đó của Gigi và Vị hoàng đế cuối cùng.

Công tác kỹ xảo hình ảnh đã mang tính đột phá, đặc biệt là việc tạo ra nhân vật kỹ thuật số linh hoạt về mặt cảm xúc là Gollum. Chỉ riêng quy mô sản xuất – ba bộ phim được quay và biên tập liên tục trong thời gian hơn ba năm một chút – là điều chưa từng có tiền lệ.

Loạt phim cũng đã chứng minh được thành công vang dội về mặt doanh thu phòng vé. Buổi công chiếu Nhà vua trở về diễn ra tại Wellington, New Zealand vào ngày 1 tháng 12 năm 2003, bao quanh bởi các lễ hội của người hâm mộ và các chương trình quảng bá chính thức (do việc sản xuất các bộ phim đã đóng góp đáng kể cho nền kinh tế New Zealand).

Phim đã thu về 34,5 triệu USD trong ngày đầu ra mắt, trở thành phim có doanh thu ngày đầu cao thứ bảy đối với một phim phát hành vào thứ Tư. Nhà vua trở về cũng là bộ phim thứ hai trong lịch sử (sau Titanic) đạt doanh thu trên 1 tỷ USD toàn cầu.

Những người hâm mộ cuồng nhiệt của bộ phim cũng đã đổ xô đến các địa điểm quay phim tại New Zealand. Nhiều công ty lữ hành đã được thành lập chỉ để chuyên đưa đón người hâm mộ đến các bối cảnh mà đạo diễn Peter Jackson đã chọn cho bản chuyển thể bộ ba sử thi của Tolkien.

Howard Shore là người đã soạn nhạc, phối khí, chỉ huy dàn nhạc và sản xuất toàn bộ phần âm nhạc cho bộ ba phim.

Shore đã đến thăm phim trường vào năm 1999 và sáng tác một phiên bản chủ đề cho vùng Shire cùng chủ đề của Frodo trước khi Jackson bắt đầu bấm máy.

Vào tháng 8 năm 2000, ông quay lại phim trường một lần nữa để xem các bản cắt thô của Đoàn hộ nhẫn và Nhà vua trở về. Trong âm nhạc của mình, Shore đã đưa vào rất nhiều nhạc hiệu (leitmotif) — từ 85 đến 110 chủ đề — để đại diện cho các nhân vật, nền văn hóa và địa điểm khác nhau. Đây là danh mục nhạc hiệu lớn nhất trong lịch sử điện ảnh, vượt qua cả loạt phim Star Wars.

Ví dụ, có rất nhiều nhạc hiệu khác nhau chỉ dành riêng cho tộc Hobbit và vùng Shire. Mặc dù bộ phim đầu tiên có một số phần nhạc được ghi âm tại Wellington, nhưng hầu như toàn bộ nhạc phim của bộ ba này đều được thu âm tại Tòa thị chính Watford và trộn âm tại Abbey Road Studios. Jackson dự định sẽ dành sáu tuần mỗi năm tại Luân Đôn để cố vấn về phần nhạc, riêng với Hai tòa tháp, ông đã ở lại tới mười hai tuần.

Phần nhạc chủ yếu được trình diễn bởi Dàn nhạc Philharmonia Luân Đôn, với số lượng từ 93 đến 120 nhạc công xuyên suốt quá trình thu âm.

Nhóm hợp xướng London Voices, dàn đồng ca nam sinh London Oratory School Schola và nhiều nghệ sĩ như Ben Del Maestro, Sheila Chandra, Enya, Renée Fleming, James Galway, Annie Lennox và Emilíana Torrini đã góp mặt.

Ngay cả các diễn viên như Billy Boyd, Viggo Mortensen, Liv Tyler, Miranda Otto (hai người sau chỉ có trong bản mở rộng) và Peter Jackson (đánh một tiếng chiêng duy nhất trong phần phim thứ hai) cũng tham gia vào phần nhạc. Fran Walsh và Philippa Boyens đóng vai trò là những người viết lời, soạn lời cho các đoạn nhạc và bài hát khác nhau, sau đó được David Salo dịch sang các ngôn ngữ của Tolkien.

Bài hát kết thúc phần phim thứ ba, “Into the West”, là một lời tri ân dành cho Cameron Duncan, một nhà làm phim trẻ là bạn của Jackson và Walsh, người đã qua đời vì ung thư vào năm 2003.

Shore đã sáng tác một chủ đề chính cho Đoàn hộ nhẫn thay vì nhiều chủ đề nhân vật riêng lẻ, và sự thăng trầm về cường độ của nó được thể hiện tại các thời điểm khác nhau trong loạt phim.

Bên cạnh đó, các chủ đề riêng biệt cũng được soạn để đại diện cho các nền văn hóa khác nhau. Có một chi tiết đáng chú ý là lượng nhạc mà Shore phải viết mỗi ngày cho phần phim thứ ba đã tăng vọt lên khoảng bảy phút.

Nhạc phim của bộ ba này đã được bình chọn là nhạc phim hay nhất mọi thời đại trong sáu năm liên tiếp, vượt qua cả Bản danh sách của Schindler (1993), Võ sĩ giác đấu (2000), Chiến tranh giữa các vì sao (1977) và Xa mãi Phi châu (1985).

Đoạn phim quảng cáo (trailer) trực tuyến của bộ ba phim được phát hành lần đầu vào ngày 27 tháng 4 năm 2000 và đã thiết lập kỷ lục mới về lượt tải xuống, ghi nhận 1,7 triệu lượt truy cập trong 24 giờ đầu tiên.

Trailer này đã sử dụng một số đoạn nhạc từ nhạc phim Braveheart và The Shawshank Redemption cùng các đoạn cắt khác.

Năm 2001, 24 phút cảnh phim, chủ yếu là phân đoạn tại hầm mỏ Moria, đã được trình chiếu tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 54 và nhận được phản hồi rất tích cực. Buổi trình chiếu còn bao gồm một khu vực được thiết kế mô phỏng theo Trung Địa.

Đoàn hộ nhẫn được phát hành vào ngày 19 tháng 12 năm 2001. Phim đạt doanh thu 47,2 triệu USD trong tuần đầu ra mắt tại Mỹ và thu về hơn 868 triệu USD trên toàn thế giới.

Một đoạn xem trước của Hai tòa tháp đã được chèn vào ngay trước phần danh đề (credits) ở cuối đợt chiếu rạp của phim.

Một trailer quảng bá sau đó đã được phát hành, sử dụng bản phối lại nhạc từ bộ phim Requiem for a Dream. Hai tòa tháp ra mắt ngày 18 tháng 12 năm 2002, đạt doanh thu 62 triệu USD trong tuần đầu tại Mỹ và vượt qua người tiền nhiệm với hơn 923 triệu USD trên toàn thế giới.

Trailer quảng bá cho Nhà vua trở về được ra mắt độc quyền trước bộ phim Secondhand Lions của New Line Cinema vào ngày 23 tháng 9 năm 2003. Phát hành ngày 17 tháng 12 năm 2003, doanh thu tuần đầu tại Mỹ của phim là 72,6 triệu USD, và trở thành bộ phim thứ hai sau Titanic (1997) đạt doanh thu trên 1,1 tỷ USD toàn cầu.

Loạt phim này giữ kỷ lục doanh thu cao nhất trong lịch sử điện ảnh New Zealand và là thương hiệu phim có doanh thu cao thứ hai được quay tại New Zealand, sau Avatar.

Dưới đây là bảng thống kê doanh thu chi tiết (đơn vị: USD):

Tác phẩm của Tolkien đã nhận được những ý kiến trái chiều kể từ khi ra đời, từ mức tồi tệ cho đến xuất sắc. Những đánh giá gần đây trên các phương tiện truyền thông đa số là cực kỳ tích cực.

Trong những bài phê bình ban đầu, tờ Sunday Telegraph cảm thấy đây là “một trong những tác phẩm giả tưởng hư cấu vĩ đại nhất của thế kỷ XX”. Tờ Sunday Times dường như cũng đồng tình với quan điểm này khi tuyên bố rằng “thế giới nói tiếng Anh được chia thành hai loại: những người đã đọc Chúa tể những chiếc nhẫn và The Hobbit, và những người sắp đọc chúng”.

Tờ New York Herald Tribune cũng sớm nhận ra mức độ phổ biến tương lai của bộ sách khi viết rằng tác phẩm “định sẵn sẽ tồn tại lâu hơn cả thời đại của chúng ta”.

Tuy nhiên, không phải tất cả các đánh giá ban đầu đều tử tế như vậy. Nhà phê bình Judith Shulevitz của tờ New York Times đã chỉ trích sự “nệ cổ” trong phong cách văn học của Tolkien, nói rằng ông “đã công thức hóa một niềm tin cao đạo vào tầm quan trọng của sứ mệnh bảo tồn văn học, thứ hóa ra lại là dấu chấm hết cho chính văn học”.

Nhà phê bình Richard Jenkyns, viết trên tờ The New Republic, đã chỉ trích việc thiếu chiều sâu tâm lý. Theo Jenkyns, cả nhân vật và bản thân tác phẩm đều “thiếu sức sống và thiếu chiều sâu”.

Ngay cả trong nhóm bạn hữu của Tolkien là The Inklings, các ý kiến cũng rất khác nhau. Hugo Dyson nổi tiếng với câu nói trong một buổi Tolkien đọc bản thảo cho nhóm: “Ôi không! Lại một con tiên chết tiệt nữa à!”.

Tuy nhiên, một thành viên khác của Inklings là C.S. Lewis lại có cảm nhận hoàn toàn khác biệt: “đây là những vẻ đẹp đâm xuyên như gươm giáo hoặc bỏng rát như sắt lạnh. Đây là cuốn sách sẽ làm tan nát trái tim bạn”.

Một số tác giả khác trong cùng thể loại dường như đồng ý với Dyson hơn là Lewis. Tác giả khoa học viễn tưởng David Brin chỉ trích bộ sách vì điều mà ông cho là sự sùng bái mù quáng đối với cấu trúc xã hội tinh hoa truyền thống, sự mô tả tích cực về việc tàn sát các lực lượng đối lập, và thế giới quan lãng mạn hóa quá khứ.

Michael Moorcock, một tác giả khoa học viễn tưởng và giả tưởng nổi tiếng khác, cũng là một người phản đối kịch liệt Chúa tể những chiếc nhẫn. Trong tiểu luận “Epic Pooh” của mình, ông đánh đồng tác phẩm của Tolkien với Gấu Winnie-the-Pooh và chỉ trích nó cùng các tác phẩm tương tự vì quan điểm về một “Merry England” (nước Anh thanh bình cổ xưa) quá mức.

Tình cờ là Moorcock đã gặp cả Tolkien và Lewis khi còn ở tuổi thiếu niên và tuyên bố rằng ông quý mến họ về mặt cá nhân, dù không ngưỡng mộ họ trên phương diện nghệ thuật.

Gần đây hơn, các phân tích phê bình đã tập trung vào trải nghiệm của Tolkien trong Thế chiến thứ nhất; các nhà văn như John Garth trong cuốn ‘Tolkien and the Great War’, Janet Brennan Croft và Tom Shippey đều xem xét chi tiết khía cạnh này và so sánh hình ảnh, cảnh quan tâm trí và các chấn thương trong Chúa tể những chiếc nhẫn với những gì binh lính đã trải qua trong các chiến hào và lịch sử của Đại chiến.

John Carey, nguyên Giáo sư Văn học Anh tại Đại học Oxford, phát biểu vào tháng 4 năm 2003 trong chương trình “Big Read” của BBC (nơi bình chọn Chúa tể những chiếc nhẫn là “cuốn sách được yêu thích nhất nước Anh”), đã nói rằng: “Văn chương của Tolkien về bản chất là một loại văn học chiến tranh; có lẽ không trực diện như Wilfred Owen, hay vững chãi như một số người khác, nhưng nó cực kỳ, cực kỳ thú vị ở khía cạnh đó — sự phản chiếu vững chắc nhất về trải nghiệm chiến tranh được viết dưới dạng giả tưởng”.

Bất chấp việc không được xuất bản dưới dạng bìa mềm cho đến những năm 1960, Chúa tể những chiếc nhẫn vẫn bán rất chạy ở dạng bìa cứng.

Năm 1957, tác phẩm được trao giải International Fantasy Award. Dù có nhiều người chỉ trích, việc xuất bản các ấn bản bìa mềm của Ace Books và Ballantine đã giúp tác phẩm trở nên cực kỳ phổ biến vào những năm 1960. Cuốn sách vẫn giữ được vị thế đó kể từ thời điểm đó, xếp hạng là một trong những tác phẩm hư cấu phổ biến nhất của thế kỷ XX, dựa trên cả doanh số bán hàng và các cuộc khảo sát độc giả.

Trong cuộc khảo sát “Big Read” năm 2003 của BBC, Chúa tể những chiếc nhẫn được bình chọn là “Cuốn sách được yêu thích nhất quốc gia”.

Người Úc cũng bình chọn đây là “Cuốn sách yêu thích của tôi” trong một cuộc khảo sát năm 2004 của đài ABC Úc. Trong một cuộc thăm dò khách hàng của Amazon.com năm 1999, tác phẩm được đánh giá là “cuốn sách của thiên niên kỷ”.

Năm 2002, Tolkien được bầu chọn là người Anh vĩ đại thứ 92 trong một cuộc thăm dò của BBC, và năm 2004, ông đứng thứ 35 trong danh sách Những người Nam Phi vĩ đại của SABC3, là người duy nhất xuất hiện trong cả hai danh sách.

Sự phổ biến của ông không chỉ giới hạn trong thế giới nói tiếng Anh: trong một cuộc thăm dò năm 2004 lấy cảm hứng từ “Big Read” của Anh, khoảng 250.000 người Đức đã chọn Chúa tể những chiếc nhẫn là tác phẩm văn học yêu thích nhất của họ.

Loạt phim đã nhận được sự tán thưởng từ chính những người trong ngành, bao gồm cả các đạo diễn lừng danh như Steven Spielberg, James Cameron và George Lucas. John Boorman, người từng viết kịch bản cho một dự án phim Chúa tể những chiếc nhẫn trước đây, nói rằng ông cảm thấy hạnh phúc vì phiên bản của mình đã không được thực hiện, bởi bộ ba phim của Jackson có “quy mô và tầm vóc lớn lao đến mức chỉ có thể so sánh với việc xây dựng các đại thánh đường Gothic vĩ đại.” Forrest J. Ackerman, người từng trình bày một kịch bản sơ thảo cho Tolkien và từng xuất hiện trong phim Bad Taste của Jackson, cho biết ý tưởng của ông “không bao giờ có thể được thực hiện một cách hoành tráng như những gì Peter Jackson đã dành cho nó.” Arthur Rankin cũng nhận xét rằng Jackson đang tạo ra “những bộ phim tuyệt diệu.”

Tuy nhiên, một số nhà làm phim lại có cái nhìn khắt khe hơn. Heinz Edelmann, người từng đưa ra ý tưởng về một bộ phim hoạt hình khi hãng United Artists cân nhắc thực hiện phim với sự tham gia của ban nhạc The Beatles, cho rằng tác phẩm này “được đạo diễn tồi.” Ralph Bakshi, người từng thực hiện bộ phim hoạt hình dựa trên nửa đầu của bộ ba tác phẩm, dù chưa xem phim nhưng được nghe kể lại rằng phim của Jackson là một sản phẩm phái sinh từ phim của ông.

Trước khi phim ra mắt, ông nói mình không “hiểu về nó” nhưng “mong đó sẽ là một bộ phim hay.” Sau đó, ông tỏ ra bất mãn với Saul Zaentz vì đã không thông báo cho ông về bộ phim người đóng, và cho rằng Jackson đã có phim của ông để nghiên cứu, do đó có “một khoảng thời gian dễ dàng hơn một chút so với tôi.” Sau đó, ông cằn nhằn rằng Jackson “không hiểu” Tolkien và đã tạo ra “đống rác kỹ xảo” để bán đồ chơi, cũng như lặp lại quan điểm rằng phim này vay mượn từ phim của ông.

Bakshi còn đổ lỗi cho Jackson vì không thừa nhận tầm ảnh hưởng của bộ phim hoạt hình đối với mình, khi nói (sai sự thật) rằng Jackson phủ nhận hoàn toàn việc từng xem phim của Bakshi cho đến khi bị buộc phải nhắc tới, và lúc đó (theo lời Bakshi) Jackson chỉ nhắc đến tầm ảnh hưởng của Bakshi “duy nhất một lần” như một kiểu “quảng bá sáo rỗng.” Tuy nhiên, ông cũng dành lời khen cho phần kỹ xảo của Jackson và vào năm 2015, ông thậm chí đã xin lỗi vì một số nhận xét của mình. Mike Ploog, họa sĩ hoạt hình của Bakshi, cũng đã dành lời khen ngợi cho bộ phim người đóng này.

Cả ba bộ phim đã nhận được tổng cộng 30 đề cử giải Oscar và giành chiến thắng 17 giải, cả hai con số này đều là kỷ lục đối với bất kỳ bộ ba phim điện ảnh nào.

Đoàn hộ nhẫn nhận được 13 đề cử, nhiều nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 74 và giành được 4 giải; Hai tòa tháp giành được 2 giải trong số 6 đề cử tại lễ trao giải Oscar lần thứ 75; Nhà vua trở về đã chiến thắng ở mọi hạng mục mà nó được đề cử tại lễ trao giải Oscar lần thứ 76, thiết lập kỷ lục Oscar hiện tại cho lần “càn quét” lớn nhất, và với 11 giải Oscar, bộ phim đã san bằng kỷ lục được nắm giữ bởi Ben-Hur (1959) và Titanic (1997).

Nhà vua trở về cũng trở thành phần phim tiếp theo thứ hai giành giải Oscar cho Phim hay nhất sau Bố già phần II (1974).

Ngoài ra, các thành viên trong đội ngũ sản xuất đã giành được Giải Oscar cho Thành tựu Kỹ thuật nhờ việc mô phỏng kết cấu da trên các sinh vật trong Nhà vua trở về, và Stephen Regelous đã giành được Giải Oscar cho Khoa học và Kỹ thuật nhờ thiết kế và phát triển MASSIVE, “hệ thống hoạt hình tác nhân tự trị được sử dụng cho các phân cảnh chiến đấu trong bộ ba phim Chúa tể những chiếc nhẫn.”

Loạt phim Chúa tể những chiếc nhẫn tại các kỳ lễ trao giải Oscar

• Dành cho Ian McKellen trong vai Gandalf.
• Dành cho bài hát “May It Be”.
• Dành cho bài hát “Into the West”.

Mỗi bộ phim trong loạt phim đều giành được giải Hugo cho Trình diễn chính kịch xuất sắc nhất, giải MTV Movie cho Phim của năm và giải Saturn cho Phim giả tưởng hay nhất. Phần phim thứ nhất và thứ ba cũng giành được giải BAFTA cho Phim hay nhất.

Hiệp hội phê bình phim New York đã trao giải Phim hay nhất cho Nhà vua trở về tại lễ trao giải năm 2003; Andrew Johnston, chủ tịch tổ chức lúc bấy giờ, đã gọi bộ phim là “một kiệt tác của nghệ thuật làm phim.”

Các bản chuyển thể của Chúa tể những chiếc nhẫn

Chúa tể những chiếc nhẫn đã được chuyển thể thành phim, đài phát thanh và sân khấu nhiều lần.

Tác phẩm đã được chuyển thể cho đài phát thanh ba lần. Vào năm 1955 và 1956, Tập đoàn Truyền thông Anh (BBC) đã phát sóng Chúa tể những chiếc nhẫn, một bản chuyển thể phát thanh gồm 12 phần, hiện không còn bản lưu âm nào tồn tại.

Một bản kịch hóa năm 1979 của Chúa tể những chiếc nhẫn đã được phát sóng tại Hoa Kỳ và sau đó được phát hành dưới dạng băng từ và CD. Năm 1981, BBC tiếp tục phát sóng Chúa tể những chiếc nhẫn thông qua một bản kịch hóa mới gồm 26 phần, mỗi phần kéo dài nửa giờ.

Ba bản chuyển thể điện ảnh đã được thực hiện. Đầu tiên là J. R. R. Tolkien’s The Lord of the Rings (1978) của nhà làm phim hoạt hình Ralph Bakshi, phần đầu tiên của dự án ban đầu dự định gồm hai phần (do đó tiêu đề gốc là The Lord of the Rings Part 1). Nó bao quát nội dung của Đoàn hộ nhẫn và một phần của Hai tòa tháp.

Bản thứ hai, Nhà vua trở về (1980), là một chương trình truyền hình hoạt hình đặc biệt của Rankin-Bass, đơn vị từng sản xuất một phiên bản tương tự cho The Hobbit (1977). Bản thứ ba là bộ ba phim điện ảnh người đóng (live-action) Chúa tể những chiếc nhẫn của đạo diễn Peter Jackson, do New Line Cinema sản xuất và phát hành thành ba phần: Chúa tể những chiếc nhẫn: Đoàn hộ nhẫn (2001), Chúa tể những chiếc nhẫn: Hai tòa tháp (2002), và Chúa tể những chiếc nhẫn: Nhà vua trở về (2003).

Bộ ba phim người đóng này đã đóng góp một phần đặc biệt lớn trong việc đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng.

Đã có bốn tác phẩm sân khấu dựa trên cuốn sách. Ba bản chuyển thể sân khấu dài trọn vẹn gồm Đoàn hộ nhẫn (2001), Hai tòa tháp (2002) và Nhà vua trở về (2003) đã được dàn dựng tại Cincinnati, Ohio.

Một bản chuyển thể nhạc kịch sân khấu của Chúa tể những chiếc nhẫn (2006) cũng đã được công diễn tại Toronto, Canada.

Sau thành công vang dội của Chúa tể những chiếc nhẫn, Tolkien đã cân nhắc viết một phần tiếp theo có tựa đề Bóng tối mới (The New Shadow), trong đó loài Người ở Gondor chuyển sang các giáo phái hắc ám và cân nhắc một cuộc nổi dậy chống lại Eldarion, con trai của Aragorn. Tolkien đã quyết định không thực hiện nó, và câu chuyện dang dở này có thể được tìm thấy trong tập Các dân tộc của Trung Địa (The Peoples of Middle-earth).

Tolkien sau đó đã quay lại để hoàn thiện hệ thống thần thoại của mình, tác phẩm được Christopher Tolkien xuất bản dưới dạng tiểu thuyết sau khi ông qua đời vào năm 1977; những thông tin còn lại trong kho tàng huyền thoại của ông được xuất bản thông qua cuốn Những câu chuyện chưa kể (Unfinished Tales – 1980) và bộ sách 12 tập Lịch sử Trung Địa (The History of Middle-earth) xuất bản từ năm 1983 đến 1996, mà tập Các dân tộc của Trung Địa là một phần trong đó.

Dẫu vậy, sự phổ biến to lớn của bộ sử thi sử thi của Tolkien đã mở rộng đáng kể nhu cầu về tiểu thuyết giả tưởng. Nhờ phần lớn vào Chúa tể những chiếc nhẫn, thể loại này đã nở rộ trong suốt những năm 1960.

Nhiều cuốn sách khác có văn phong tương tự đã được xuất bản (bao gồm loạt sách Earthsea của Ursula K. Le Guin, tiểu thuyết Thomas Covenant của Stephen R. Donaldson), và trong trường hợp của bộ sách Gormenghast của Mervyn Peake hay The Worm Ouroboros của E. R. Eddison, chúng đã được tái khám phá.

Tác phẩm cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến ngành công nghiệp trò chơi nhập vai (RPG) vốn đạt được sự phổ biến vào những năm 1970 với Dungeons & Dragons. Trò chơi này có nhiều chủng tộc xuất hiện trong Chúa tể những chiếc nhẫn, đáng chú ý nhất là sự hiện diện của người bán thân (halfling), Tiên, Chú lùn, Bán Tiên, Orc và rồng.

Tuy nhiên, Gary Gygax, nhà thiết kế chính của trò chơi, vẫn duy trì quan điểm rằng ông chịu ảnh hưởng rất ít từ Chúa tể những chiếc nhẫn, tuyên bố rằng ông đưa các yếu tố này vào như một động thái tiếp thị để tận dụng sự phổ biến của tác phẩm vào thời điểm đó. Chúa tể những chiếc nhẫn cũng có sức ảnh hưởng đến trò chơi thẻ bài Magic: The Gathering.

Ngoài ra, tác phẩm còn tác động đến việc tạo ra nhiều trò chơi điện tử khác nhau, bao gồm The Legend of Zelda, Baldur’s Gate, Everquest, The Elder Scrolls, Neverwinter Nights, và loạt game Warcraft, cũng như các trò chơi điện tử lấy bối cảnh chính tại Trung Địa.

Giống như trong tất cả các lĩnh vực nghệ thuật, rất nhiều tác phẩm phái sinh ít nổi bật hơn từ các công trình lớn đã xuất hiện.

Thuật ngữ “Tolkienesque” (kiểu Tolkien) được sử dụng trong thể loại này để chỉ cốt truyện thường xuyên được sử dụng và lạm dụng của Chúa tể những chiếc nhẫn: một nhóm các nhà thám hiểm dấn thân vào một hành trình để cứu thế giới giả tưởng ma thuật khỏi đội quân của một “chúa tể bóng tối” tà ác.

Đây là minh chứng cho việc sự phổ biến của những cuốn sách này đã tăng lên như thế nào, kể từ khi nhiều nhà phê bình ban đầu chê bai nó là “Wagner dành cho trẻ em” (ám chỉ bộ vở kịch Ring Cycle) — một nhận xét đặc biệt thú vị khi xét đến một cách giải thích khả thi rằng bộ sách này là một sự đáp trả của Cơ đốc giáo đối với Wagner.

Tác phẩm cũng có ảnh hưởng đến các tác giả khoa học viễn tưởng như Isaac Asimov và Arthur C. Clarke.

Trên thực tế, Clarke (người đã so sánh nó với tác phẩm Dune của Frank Herbert) đã nhắc đến Núi Doom (Mount Doom) trong tác phẩm 2061: Odyssey Three của mình. Tolkien cũng gây ảnh hưởng đến loạt phim Star Wars của George Lucas.

Chúa tể những chiếc nhẫn đã có một tác động sâu sắc và rộng lớn đến văn hóa đại chúng kể từ khi xuất bản vào những năm 1950, nhưng đặc biệt là trong suốt những năm 1960 và 1970, nơi giới trẻ đón nhận nó như một bản hùng ca phản văn hóa. Tầm ảnh hưởng này đã được mở rộng đáng kể trong thời đại ngày nay nhờ bộ ba phim người đóng của Peter Jackson.

Các ví dụ nổi tiếng bao gồm “Frodo Lives!” (Frodo sống mãi!) và “Gandalf for President” (Bầu Gandalf làm Tổng thống) — hai cụm từ phổ biến trong cộng đồng người hâm mộ Tolkien tại Mỹ những năm 1960 và 1970; các ca khúc “Ramble On”, “The Battle of Evermore”, và “Misty Mountain Hop” của ban nhạc rock Anh Led Zeppelin có chứa các tham chiếu trực tiếp đến Chúa tể những chiếc nhẫn (cùng những bài khác như “Stairway to Heaven” bị một số người cho là cũng chứa ẩn ý); “Rivendell” — một bài hát về niềm vui khi lưu trú tại nơi trú ẩn của tộc Tiên bởi ban nhạc Rush (nằm trong album Fly by Night, 1975); các bài “Lord of the Rings” và “Gandalf the Wizard” của ban nhạc power metal Đức Blind Guardian (nhóm này cũng sản xuất một album lấy cảm hứng từ Silmarillion mang tên Nightfall in Middle-earth); hay gần như toàn bộ sự nghiệp âm nhạc của ban nhạc black metal Áo Summoning (nhóm cũng tìm nguồn cảm hứng từ các tác phẩm khác của Tolkien).

Ban nhạc rock Marillion cũng lấy tên từ tác phẩm Silmarillion của Tolkien. Ngoài ra còn có các phiên bản theo chủ đề Chúa tể những chiếc nhẫn của các trò chơi cờ phổ biến (ví dụ: Risk: Lord of the Rings Trilogy Edition, cờ vua và cờ tỷ phú Monopoly), và các bản giễu nhại như Bored of the Rings được sản xuất cho tờ Harvard Lampoon.